(Συνέχεια από εδώ)

 

Ήξερα ότι το Vegas έχει πύργο του Άιφελ. Το είχα διαβάσει – είμαι βιβλιοφάγος, εντάξει; Ήρθα προετοιμασμένος. Αλλά όχι για κάτι σε κλίμακα 1:2, με 55 ορόφους, φάτσα κάρτα από το παράθυρο του ξενοδοχείου μου, νύχτα

Fuckin’ savages…

Ο μικρός είχε καθαρίσει από το Λουτράκι. Τον είχα πάρει από την Παρασκευή. «Άστο πάνω μου», είπε.

Όταν τον ξαναπήρα Κυριακή για επιβεβαίωση, πηγαίνοντας στο Ronald Reagan της Washington για να πετάξω, άρχισε τα καντήλια. «Πω ρε φίλε… το ξέχασα τελείως… τι ώρα είναι εκεί;… και στο Vegas;… κλείσε, κλείσε…»

Δέκα λεπτά μετά, είχα με SMS τον κωδικό κράτησης της σουίτας μου στο Caesars Palace. Complimentary.

Good job, kid…

. . .

Στο check in του αεροδρομίου. «Πρώτη φορά πας στο Vegas;»

«Ναι.»

«ΟΚ. Θα σε βάλω παράθυρο, από την πλευρά που θα το δεις όταν φτάνετε.»

Είπε ότι είναι εντυπωσιακό νύχτα, από ψηλά.

Είχε δίκιο.

. . .

Στη σουίτα παίζεις ποδόσφαιρο. Και ένα μονό μπασκετάκι στο μπάνιο, άνετα… Κατεβάζω δυο μπύρες – έχω τον ενθουσιασμό τής αρχής του ταξιδιού: είμαι πάλι στην έρημο, έχω τρεις βδομάδες μπροστά μου και τον πύργο του Άιφελ έξω από το παράθυρό μου…

Δεν είναι υπέροχο;

. . .

Μόλις έχω φτάσει, και ο διεστραμμένος μου εγκέφαλος θέλει να πάει να δει το Venetian. Τώρα. Το σκέφτεται και το σχεδιάζει ήδη από το αεροπλάνο.

Ανοίγω το χάρτη. Λίγο παραπάνω. Με τα πόδια. Όλα τα μεγάλα καζίνο-ξενοδοχεία είναι μαζεμένα εδώ.

They call it The Strip

Βγαίνοντας από το Caesars, περνάω μπροστά από το Ρωμαϊκό Forum…

… ναι…

. . .

Το πρώτο πράγμα που βλέπεις, από μακριά, είναι το Campanile…

Να με πάρει ο διάολος…

Είμαι ακόμα έξω, μπροστά στην είσοδο. Έχει νερό. Έχει και γόνδολες. Εντάξει, να το φάω…

Μπαίνω μέσα. Ανεβαίνω στον πρώτο όροφο. Προχωράω. Και στο βάθος βλέπω…

… βλέπω…

no SHIT…

 

… now you got to be kidding me…

 

Εσωτερικός χώρος στον πρώτο όροφο, The Venetian Hotel & Casino, Las Vegas NV

 

Δεν ξέρω πώς φαίνεται στη φωτογραφία. Εκεί πέρα πάντως ήταν ρεαλιστικό. Τελείως. Αν ξεχνιόσουν λίγο, την πάταγες. Νόμιζες ότι ήσουν έξω. Απογευματάκι. Κανονικά.

Ήταν έρημα.

Ξαφνικά, νιώθω ό,τι πρέπει να ένιωσε και ο τύπος στο Truman Show, όταν κατάλαβε ότι ζούσε μέσα σε προσομοίωση.

Με κυριεύει ένας τρόμος, ένας πανικός…

Δίνε του, ΤΩΡΑ…

Φεύγοντας, δεν μπόρεσα να μη ρίξω μια τελευταία ματιά στον “ουρανό” πίσω μου…

* * *

Waiting for Annie

Μου άρεσε αυτή η φωτογραφία. Ένα αμάξι στη μέση του πουθενά, στην έρημο της Nevada. Όλη η αμερικάνικη μυθολογία συμπυκνωμένη – ανοιχτές εκτάσεις, ελευθερία, άγνωστο, αυτοκίνητο… Περιμένουμε το κορίτσι και φύγαμε – ο κόσμος είναι δικός μας (κι ας μην το ξέρει ακόμα)…

Μου θύμισε αμέσως τη φωτογραφία τού Eric Meola, στο εξώφυλλο του τελευταίου δίσκου τού Springsteen The Promise. Αυτό το τοπίο δεν μπορεί να είναι από αλλού…

Μια αναζήτηση στο Google έδειξε ότι είχα δίκιο, και μου έδωσε τη λεζάντα:

"Rattlesnake Speedway”, off Route 80 in Nevada, 1977, a few days after Elvis Presley died.

Το αυτοκίνητο Νο 44 περιμένει την Annie, στην ασπρόμαυρη έρημο της Nevada. 17 Μαρτίου 1953.

Αλλά η Annie ήρθε πετώντας. Ήταν θυμωμένη. Και έκανε φασαρία.

Πολύ φασαρία…

Μετά ήρθαν κι άλλα κορίτσια – η Nancy, η Dixie, η Priscilla. Ήρθαν και αγόρια – ο Ray, o Simon, o Harry…

Όλοι τους έκαναν φασαρία…

Annie – 17 Mar 1953

Nancy – 24 Mar 1953

Dixie – 6 Apr 1953

Priscilla – 24 Jun 1957

. . .

Πάνω από 900 δοκιμές πυρηνικών όπλων έλαβαν χώρα στο Nevada Test Site, από το ’51 ως το ’92. Μόλις 65 μίλια βορειοδυτικά του Vegas. Οι επισκέπτες των casino ένιωθαν τις δονήσεις πίνοντας margaritas, ενώ η πόλη οργάνωνε πάρτυ και καλλιστεία για την Miss Atomic Bomb, και την επόμενη φορά που κάποιος θα επιχειρήσει να σας πει για “την Αμερική”, έτσι γενικά και αόριστα, σαν να ήταν μία ενιαία και συμπαγής οντότητα, απλά προσπεράστε τον…

Miss Atomic Bomb 1957

Dancing with Dixie (διακρίνεται στο βάθος - το όνομα της κοπέλας στο πρώτο πλάνο δεν σώζεται)

“By the end of the ten-day [antinuclear] event in 1988, 2,000 people had been arrested from among the 5,000 participants – and no charges were pressed in the vast majority of the cases. It was one of the biggest civil disobedience arrests in the U.S. history, and it barely made the local news.

In 1988, the nuclear bombs exploded at the Test Site were named Kernville, Abeline, Schellbourne, Laredo, Comstock, Rhyolite, Nightingale, Alamo, Kearsage, Bullfrog, Dahlhart, and Misty Echo. Most of them ranged from 20 to 150 kilotons (Hiroshima was laid waste with 15 kilotons, Nagasaki with 21), as did 1989’s bombs: Texarkana, Kawich, Ingot, Palisade, Tulia, Contact, Amarillo, Disko Elm, Hornitos, Muleshoe, Barnwell, and Whiteface. They didn’t make the news either.”

Rebecca Solnit, Savage Dreams – A journey into the landscape wars of the American West

Operation Desert Rock I, Nevada Test Site, 1 Nov 1951 – Soldiers at 6 miles from ground zero

Οι πεζοναύτες Poth και Wilson, χαριεντιζόμενοι με το μανιτάρι

Test is something of a misnomer when it comes to nuclear bombs. A test is controlled and contained, a preliminary to the thing itself, and though these nuclear bombs weren’t being dropped on cities or strategic centers, they were full-scale explosions in the real world, with all the attendant effects. I think that rather than tests, the explosions at the Nevada Test Site were rehearsals, for a rehearsal may lack an audience but contains all the actions and actors. The physicists and bureaucrats managing the U.S. side of the Arms Race had been rehearsing the end of the world out here, over and over again.”

Rebecca Solnit, ibid.

Shooting the Death himself – Nevada Test Site, 29 Mar 1955

* * *

Έφαγα σε ένα μεξικάνικο, στο New York, γωνία Broadway και Greenwich.

Είχαν ακόμα και τα παρκόμετρα.

Broadway & Greenwich

Το βράδυ έχω κανονίσει να δω τους Blue Man Group, στο Venetian. Τους θαυμάζω από το 2000, και όταν είδα την αφίσα-νέον θεώρησα τον εαυτό μου πολύ τυχερό που τους πετυχαίνω εδώ.

Αργότερα, θα μάθω ότι παίζουν στο Vegas συνεχώς από το 2000, 7 μέρες τη βδομάδα, δύο show την ημέρα…

Ήταν απολαυστικοί.

Μετά το show προσπαθώ να βγω έξω. Αλλά δεν είναι απλό. Δυο μέρες εδώ, και μπορώ πλέον να καταθέσω ότι τα casino είναι ειδικά σχεδιασμένα έτσι ώστε να δυσκολεύεσαι να βρεις την έξοδο.

Στρίβω, περιπλανιέμαι, κατεβαίνω, ανεβαίνω και….

… ώ όχι, όχι

… ήταν ανάγκη…;

… ήταν ανάγκη να βγω εδώ;

Piazza San Marco @ The Venetian, Las Vegas NV

* * *

Περπατάω νύχτα, στην παιχνιδούπολη, με τα συντριβάνια να χορεύουν στη λίμνη Como και τους Κινέζους γύρω μου να φωτογραφίζονται με σωσίες του Elvis.

Lake Como @ Belaggio, Las Vegas NV

Γιατί, όσο κι αν θέλει να πλασάρεται ως Sin City, το Las Vegas είναι ακριβώς αυτό: μια τεράστια παιχνιδούπολη, μια Disneyland για ενήλικες, με 500.000 κατοίκους και 40 εκατομμύρια επισκέπτες το χρόνο, περισσότερους και από την ίδια τη Μέκκα…

… και γύρω η έρημος και οι πρόβες για το τέλος του κόσμου και η Περιοχή 51 και οι θρύλοι για εξωγήινα αστρόπλοια…

… και περπάτησα κι άλλο και περιπλανήθηκα και γύρω μου ήταν όλες οι φυλές του Ισραήλ…

Και με περιμάζεψαν οι Ιρλανδοί και ήπια μαύρη μπύρα στου O’Hara και άκουσα όμορφη μουσική.

Και περιπλανήθηκα κι άλλο και συνάντησα λατίνους που πούλαγαν γυναίκες και πεζοναύτες με τις μεγάλες τους στολές και τα παράσημα να αστράφτουν κάτω από τα νέον.

Και μετά κοιμήθηκα.

Και όταν βγήκε ο ήλιος το πρωί ξεκίνησα για την Κοιλάδα τού Θανάτου.

(Στο επόμενο: California crossing)

Αιγύπτιοι (Ξίφος και Φως)

12 Φεβρουαρίου , 2011

Ο πρώτος ήταν ο Farouk. Τον βρήκα στο Oum Dreyga όταν έφτασα. Είχε περάσει το πολυεθνικό σχολείο εκπαίδευσης ειρηνευτικών επιχειρήσεων στο Κιλκίς. Είχε μόλις παντρευτεί. Τον έστειλαν εδώ, χωρίς να τον ρωτήσουν. Και λίγο πριν τελειώσει, του έριξαν και έξι μήνες παράταση.

Ήταν δυναμίτης. Πραγματικός ημίθεος.

Με τον Farouk, στο πάρτυ για το καλωσόρισμά μου - 11 Απριλίου 2009

Δυο βδομάδες μετά, ήρθε ο Yaser. Ο δεύτερος.

Τότε δεν το ήξερα ακόμα, δεν το ξέραμε… Αλλά είχαμε μέλλον…

Νέοι στο Oum Dreyga - 9 Μαΐου 2009

Το ‘χω πει, αλλά δεν θυμάμαι να το έχω γράψει ποτέ εδώ. Οπότε είναι μάλλον καιρός να το κάνω τώρα:

Έχω σταθεί αρκετά τυχερός στην επαγγελματική μου ζωή… Και ένα από τα σημεία στα οποία θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό, είναι οι άνθρωποι με τους οποίους έχω κατά καιρούς συνεργαστεί στην Πολεμική Αεροπορία, άνθρωποι με τους οποίους δέσαμε και γίναμε ομάδα, ομάδα δυνατή, συμπαγής, αλληλοσυμπληρούμενη: ο Νίκος Γ., στην Ανδραβίδα και στο ΓΕΑ, δέκα σειρές αρχαιότερός μου· εκείνη η υπέροχη συμμορία αξιολόγησης των νέων Mirage 2000-5 – ο Γιάννης Κ. ο πρεσβύτερος, ο άλλος Γιάννης Κ. (κωδικός: rino), ο Λεωνίδας Κ., ο Βασίλης Κ., ο Στέφανος Κ., ο Μέμος Κ. (μόλις πρόσεξα όλα αυτά τα Κ…)· η ομάδα οργάνωσης και υλοποίησης εκείνης της ΝΑΤΟϊκής άσκησης στην Κρήτη το 2008 – ο ανωτέρω Βασίλης Κ., ο Κοσμάς Κ. (άντε πάλι…) και εκείνος ο μέγιστος και ανεπανάληπτος Ταξίαρχος (με κεφαλαίο Τ), σήμερα απόστρατος…

Υπέροχοι άνθρωποι, απίθανοι συνεργάτες…

Πολύ τυχερός… Και τα στάνταρντς για το μέλλον ψηλά…

Δεν είχα κανέναν, απολύτως κανέναν λόγο να υποψιαστώ ότι με εκείνο το εύσωμο, κοντοκουρεμένο παιδί από την Αίγυπτο θα δέναμε επαγγελματικά στον υπερθετικό βαθμό, ότι θα φτάναμε να πάρουμε όλο το φυλάκιο στους ώμους μας, ότι θα το μεταμορφώναμε, ότι θα συνεννοούμασταν τηλεπαθητικά και ότι θα αλληλοσυμπληρωνόμαστε τόσο πολύ που, όποτε ο ένας μας έλειπε με άδεια, ο άλλος (σε κάθε περίπτωση διοικητεύων) θα αισθανόταν νευρικός, ανήσυχος…

Δεν νομίζω ότι έχω φτάσει ποτέ, με κανέναν, σε τέτοια επίπεδα επαγγελματικού συντονισμού και κατανόησης… Και όπως είπα, τα στάνταρντς μου ήταν ψηλά…

Του χρωστάω πολλά… πάρα πολλά…

Βετεράνοι πλέον, μετά τη μηνιαία συνάντηση με τον διοικητή τού υποτομέα Guelta Zemmour, κι ένα καρβέλι κερασμένο για το δρόμο - 5 Δεκεμβρίου 2009

Σήμανση ναρκοθετημένων περιοχών - 7 Δεκεμβρίου 2009

. . .

13 Μαΐου 2009. Περιπολία. Εκπαιδευόμενος Νο 2. Ο Yaser εκπαιδευόμενος πρώτος οδηγός. Μαζί μου στο αμάξι ο Farouk.

Στάση για τσιγάρο, ξεμούδιασμα και σνακς.

Ανάμεσα στα καθήκοντα του Νο 2, είναι και η μέριμνα για φαγώσιμα και πόσιμα εφόδια. Έχω κάνει μια πατέντα και, εκτός από τα συνηθισμένα, έχω φέρει καφέ και το θερμός μου με ζεστό νερό.

«Καλά», λέει ο Farouk, «έχεις φέρει καφέ;»

«Ναι.»

Με κοιτάει για λίγο. Μετά κοιτάει τα σύνεργα.

«Έχεις φέρει καφέ;» επαναλαμβάνει.

«Ναι.»

Γυρίζει στον Yaser. «Αυτός ο τύπος», λέει δείχνοντάς με, «είναι από το Κάιρο.»

«Όχι, όχι», απαντάει ο Yaser, «είναι από το κέντρο του Καΐρου!!!»

Three from Cairo - 13 Μαΐου 2009

. . .

Όταν γεννήθηκε το δεύτερο παιδί του, η Nour, ο Yaser ήταν μαζί μου στο Oum Dreyga. Και δυστυχώς δεν έπινε, κι έτσι δεν γίναμε φέσι.

Για αρκετές εβδομάδες, την έβλεπε μόνο από φωτογραφίες που του έστελνε η γυναίκα του. «Nour», μου είπε μια μέρα πάνω από μια φωτογραφία της, με τα μάτια του να λάμπουν, «σημαίνει φως».

Είχε ήδη έναν γιο, λίγο μεγαλύτερο, τον Seif. Ολόιδιος ο Yaser. Και τον ρώτησα τότε αν όλα τα ονόματά τους σημαίνουν κάτι, αν και το όνομα του γιου του, Seif, σημαίνει κάτι…

Έμεινε λίγο σκεφτικός, προσπαθώντας να βρει τη λέξη στα αγγλικά.

«Seif», μου είπε τελικά, «σημαίνει ξίφος»…

* * *

Ο τρίτος ήρθε με μετάθεση από το Bir Lahlou. Ο ταγματάρχης Mohamad Mounir, που επρόκειτο να γίνει ο πρώτος υποδιοικητής μου.

Ο Mohamad μου αναφέρει πέρας τελετής και ζητάει άδεια να διαλύσει την παράταξη - 14 Σεπτεμβρίου 2009

Ήταν εξαιρετικό παιδί. Αλλά πάντα αισθανόταν ότι πήρε μια θέση που δεν του ανήκε, μια θέση που κανονικά ήταν για τον Yaser. Τον Yaser, που ήταν πάντα ο πραγματικός νούμερο δύο μου. Δεν συγχώρησα ποτέ τον εαυτό μου για τον τρόπο που το αρχηγείο με έπιασε στον ύπνο, και με έβαλε να στείλω δύο ονόματα υποψηφίων – τον Yaser και τον Mohamad – για τη θέση του υποδιοικητή, όταν εγώ άφησα τη θέση και ορίστηκα προσωρινός διοικητής. Ήθελαν τρία ονόματα, αλλά εγώ έστειλα δύο και άμα σας αρέσει. Πολύ αργότερα θα καταλάβαινα ότι πιάστηκα κορόιδο, ότι σύμφωνα με τον κανονισμό ο διοικητής ορίζει τον υποδιοικητή του, και απλώς στέλνει το όνομα στο αρχηγείο για έγκριση. Αλλά τότε δεν είχα διαβάσει το σχετικό κεφάλαιο, και είχα αρκεστεί στη συνήθη πρακτική (κακός σύμβουλος, πάντα), και ήξερα ότι το ίδιο είχε κάνει και ο προηγούμενος διοικητής με εμένα και τον Yaser, όταν ο Santiago, τότε υποδιοικητής, μετατέθηκε στο Tindouf της Αλγερίας. Και η απαίτηση μου είχε έρθει 8 η ώρα το βράδυ, και την επόμενη μέρα πέταγα με ένα μήνα άδεια, και ήμουν εντελώς απροετοίμαστος για κάτι τέτοιο, και ακόμα δεν μπορούσα να συλλάβω το όλο πλαίσιο («…τι ακριβώς εννοείτε προσωρινός διοικητής;;;»), και…

Είναι απίστευτο το πόσους λόγους μπορούμε να βρούμε για να δικαιολογήσουμε τη μαλακία μας… Και είναι απίστευτο το πόσοι και πόσοι διοικητές, πριν από μένα, έτρωγαν το παραμύθι του αρχηγείου αμάσητο, χωρίς να κάνουν το αυτονόητο: να εφαρμόσουν – και να επικαλεστούν, αν χρειαστεί – τον κανονισμό…

Τουλάχιστον, στο συγκεκριμένο θέμα, επρόκειτο να βελτιωθώ, και μάλιστα δραματικά… Επρόκειτο να μάθω από τα λάθη μου και να μην τα επαναλάβω…

Αλλά η ζημιά είχε γίνει…

Ο Mohamad ήταν εξαιρετικό παιδί. Δυναμίτης στη δουλειά. Καλός συνάδελφος. Και αποδείχτηκε καλός υποδιοικητής.

Mohamad @ Oum Dreyga Beach - 29 Νοεμβρίου 2009

* * *

Με κανέναν από όλους εκείνους τους ανθρώπους που κατά καιρούς έχω συναντήσει τυχαία στα ταξίδια μου δεν έχω κρατήσει επαφή – και με αυτό δεν υπονοώ κάποια αμέλεια ή ασυνέπεια: ποτέ μου δεν αποπειράθηκα να κρατήσω επαφή, και αυτό είναι μια συνειδητή απόφαση. Πολλοί δεν το καταλαβαίνουν – μια πρώην κοπέλα μου, μάλιστα, με είχε λοιδωρήσει κάποτε για αυτό… Καλώς ή κακώς, παραμένω αθεράπευτος εραστής της στιγμής, της μοναδικής και ανεπανάληπτης στιγμής, και ξέρω ότι το να συνδεθείς με μια άλλη ανθρώπινη ύπαρξη έστω και για μία φορά, κάπου, κάποτε, είναι από μόνο του ένα θαύμα, καθόλου αυτονόητο… Το να προσπαθήσεις να το επαναλάβεις για δεύτερη φορά ή, ακόμα χειρότερα, να το αναπαράξεις, κάπου αλλού, άλλοτε, και κάτω από διαφορετικές συνθήκες και άλλους ουρανούς, είναι αχαριστία (στον προσωπικό μου κώδικα ηθικής, η αχαριστία καταλαμβάνει υψηλή θέση στη λίστα των ασυγχώρητων αμαρτημάτων).

Όλοι εκείνοι οι υπέροχοι άνθρωποι που συνάντησα στο Oum Dreyga εμπίπτουν σε μια ελαφρώς διαφορετική κατηγορία: δεν ήταν φευγαλέες συναντήσεις ενός ταξιδιού – ζήσαμε και δουλέψαμε μαζί για μήνες, μέσα σε μια αμείλικτη απεραντοσύνη που σου έκοβε την ανάσα και δεν συγχωρούσε λάθη… Επικοινωνούμε, αραιά και πού – πρόσφατα μάλιστα χρειάστηκα μια χάρη από μερικούς, και ανταποκρίθηκαν με μεγάλη προθυμία…

Παρόλα αυτά, τα περί επανάληψης και αναπαραγωγής καταστάσεων ισχύουν και εδώ… Ισχύουν, τελικά, παντού… Ξέρω ότι, αν συναντούσα τον Yaser στην Αθήνα, με την οικογένειά του ίσως, θα ήμασταν εξαιρετικά αμήχανοι… Ίσως να δούλευε, για μια βραδιά τουλάχιστον, αλλά μέχρι εκεί… Προτιμώ – μαζί με πολλούς, πολλούς άλλους – να τον κρατάω στο παρελθόν μου, ένα παρελθόν που, όσο πλουσιότερο γίνεται, τόσο πιο πεισματικά αρνούμαι να μεταφέρω κεφάλαιά του στο παρόν…

… αλλά προσπαθώ να τους φανταστώ σήμερα και τους τρεις – τον Yaser, τoν Mohamad, τoν Farouk – με την κατάσταση που επικρατεί στην Αίγυπτο. Προσπαθώ να τους δω, να μαντέψω πώς είναι να φοράς στολή, με τη χώρα σου γύρω να διαλύεται. Αναρωτιέμαι πού είναι, τι κάνουν, τι φοβούνται και τι ελπίζουν. Πάει καιρός τώρα που δεν απαντάνε στα email μου…

Τους σκέφτομαι συνέχεια. Ειδικά τον Yaser.

Δεν έχω πάει ποτέ στο Κάιρο…

The Desertnaut 2010 (by WordPress.com)

3 Ιανουαρίου , 2011

The stats helper monkeys at WordPress.com mulled over how this blog did in 2010, and here’s a high level summary of its overall blog health:

Healthy blog!

The Blog-Health-o-Meter™ reads Wow.

Crunchy numbers

Featured image

A Boeing 747-400 passenger jet can hold 416 passengers. This blog was viewed about 7,000 times in 2010. That’s about 17 full 747s.

In 2010, there were 15 new posts, growing the total archive of this blog to 50 posts. There were 99 pictures uploaded, taking up a total of 151mb. That’s about 2 pictures per week.

The busiest day of the year was May 19th with 225 views. The most popular post that day was Βασιλιάς τού Oum Dreyga και ο δρόμος προς την εξορία (feat. Φίλοι τού John Jameson).

Where did they come from?

The top referring sites in 2010 were larrygus.blogspot.com, buzz.reality-tape.com, el.wikipedia.org, mail.yahoo.com, and google.co.uk.

Some visitors came searching, mostly for desertnaut, christos tsatsoulis, minurso, κακτοι, and tsatsoulis christos.

Attractions in 2010

These are the posts and pages that got the most views in 2010.

1

Βασιλιάς τού Oum Dreyga και ο δρόμος προς την εξορία (feat. Φίλοι τού John Jameson) May 2010
12 comments

2

About: deserts & desertnauts March 2009
12 comments

3

Θεωρία Παιγνίων (Σε λίγο, θα τα χάσεις όλα) November 2009
7 comments

4

Ήσυχες μέρες στο Oum Dreyga January 2010
8 comments

5

Του Χρόνου τα Σκυλιά November 2009
11 comments

F. Harry Stowe

12 Δεκεμβρίου , 2010

«How do they say thank-you in Greek?»

«Efharisto.»

«Say it again, slowly.»

«F. Harry Stowe.»

«F. Harry Stowe.»

. . .

(From Hammer and sickle, the brand new short story by Don Delillo, Harper’s Magazine, December 2010)

. . .

I opened my eyes sometime before first light and the dream was still there, hovering, nearly touchable. We can’t do justice to our dreams, reworking them in memory. They seem borrowed, part of another life, ours only maybe and only in the farthest margins…

(Στις 2 Νοεμβρίου έφυγα για επαγγελματικό ταξίδι στις ΗΠΑ. Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες, όταν η δουλειά τελείωσε δεν γύρισα, αλλά ξεκίνησα για μια περιήγηση στις ερήμους των νοτιοδυτικών πολιτειών τής Αμερικής. Τα συμβάντα και οι εντυπώσεις στα επόμενα ποστ.)

. . .

H Washington δεν μοιάζει καθόλου με τη Νέα Υόρκη – τεράστιοι ανοιχτοί χώροι, καθόλου ουρανοξύστες και η αμερικανική ιστορία να σε παραμονεύει σε κάθε σου βήμα.

Lincoln Memorial, Arlington Cemetery, Korea Memorial, Vietnam Memorial… Και κάπου πίσω ο Λευκός Οίκος, περιμετρικά αποκλεισμένος μετά την 11η Σεπτεμβρίου…

Welcome to the political capital of the world.

Korea Memorial

Στην αποστολή αποδείχθηκα τουρίστας. Δεν είχα αντικείμενο, και μια και οι Αμερικανοί είχαν βάλει αριθμητικό όριο στους συμμετέχοντες στις εργασίες (περικοπές στα γεύματα εργασίας!), στην ουσία μετά την πρώτη μέρα, και την επίσκεψη στην πρεσβεία, καθόμουνα.

Δεν είναι ότι με πειράζει να κάθομαι. Αλλά με πειράζει να μην με αντιμετωπίζουν ως επαγγελματία…

Από τις ενδιαφέρουσες στιγμές, όταν πήγαμε με το αφεντικό για βιβλία στο Barnes & Noble του Georgetown.

Αποδείχθηκε βιβλιοφάγος…

. . .

Λίγο μετά την άφιξή μου, πήρα ένα μήνυμα από τον Santiago Mendez, παλιό φίλο και σύντροφο από το Oum Dreyga. Τίποτα προσωπικό, από αυτά τα email με αστείο περιεχόμενο που τα προωθείς σε γνωστούς και φίλους. Αλλά δεν το είχε ξανακάνει.

Του έστειλα μια σύντομη απάντηση, εξηγώντας πού είμαι και τι κάνω.

Την επόμενη μέρα, μου έστειλε και άλλο:

Ηey MOFA,

give me your phone or call me. I’m attending the Naval Command College at Newport, Rhode Island, my phone is […], call me in the afternoon because in the morning I’m in classes, there is an officer from Greece too… take care and I look foward to your call or in  any case give me a phone number and will call you

Santiago

. . .

Κι έτσι, μια που αποδείχθηκε ότι είχαμε μειώσει την απόσταση Ελλάδα – Ελ Σαλβαδόρ σε μερικές εκατοντάδες μίλια, έκανα εκείνη την κίνηση που του χρώσταγα από τον Σεπτέμβριο του 2009.

Τον πήρα τηλέφωνο.

. . .

“Mr Santiago Mendez?”

“Si…”

“The well-known motherfucker from teamsite Oum Dreyga, Western Sahara?”

“Hey… mofa!… no… mofo!

“Now you get it right…”

“Hey man… Good to hear you!!”

“Me too, mate, me too… How are you doing?”

. . .

Τον περασμένο Δεκέμβριο, ένα μήνα πριν τελειώσει από τη Δυτική Σαχάρα, έγινε αντιπλοίαρχος. Τώρα περνάει τη ναυτική σχολή πολέμου των ΗΠΑ. Θα είναι εδώ όλο το χρόνο, μαζί με την οικογένειά του.

Του λέω τα δικά μου σχέδια.

“Πήγα στο Grand Canyon”, μου λέει, “είναι απίθανα. Και θα θυμηθείς το Oum Dreyga… ειδικά το τοπίο στον υποτομέα Guelta Zemmour…”

“You mofo… θυμάσαι ακόμα τα ονόματα των υποτομέων;”

“Man, όσο περνάει ο καιρός… και το έχω συζητήσει και με άλλους…”

Κάνει μια παύση.

“… ήταν πολύ δυνατή εμπειρία… από τις καλύτερες της ζωής μου ίσως…”

Του τη λέω: “Καλά, εσύ την κοπάνησες και νωρίς από το φυλάκιο, και πήγες και μαλακιζόσουνα στο Tindouf!”

“Ναι… μεγάλη μαλακία… όταν έφυγα δεν φανταζόμουνα ότι θα μου έλειπε το Oum Dreyga, αλλά μου έλειψε… κάθε μέρα ευχόμουνα να γύριζα πίσω… αλλά εσύ… εσύ mofo άκουσα ότι έγινες διοικητής…”

“Ε, αφού φύγατε όλοι και με αφήσατε εκεί…”

“Hey… είμαι σίγουρος ότι ήσουν […]”

“Ό,τι και να ήμουν, αυτό είναι πίσω μου τώρα… Και κοιτάω μπροστά…”

… αλλά ανάθεμα αν βλέπω τίποτα…

. . .

Αφού τα είπαμε λίγο ακόμα, και με έβαλε να του υποσχεθώ ότι θα τον ξαναπάρω πριν φύγω για Ελλάδα, κλείσαμε εν μέσω αμοιβαίων διαβεβαιώσεων για το πόσο χαρήκαμε που μιλήσαμε.

Νομίζω το εννοούσαμε…

Με τον Santiago, τότε υποδιοικητή, στο αποχαιρετηστήριο πάρτυ του πριν φύγει από το Oum Dreyga για τη θέση συνδέσμου στο Tindouf της Αλγερίας - Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου 2009

* * *

Εκτός από το αφεντικό, που έφυγε Παρασκευή 5 Νοεμβρίου –τη μέρα που έκλεινα τα 41–, η υπόλοιπη αποστολή αναχώρησε τo Σάββατο.

Τους αποχαιρέτησα στο ξενοδοχείο, και πήγα να μείνω με τον κουμπάρο μου λίγο παραδίπλα, στο Maryland.

. . .

University of Maryland, Robert H. Smith School of Business. Ο πρώην πρύτανης, ο οποίος ήταν πετυχημένος επιχειρηματίας πριν τον καλέσει η κυβέρνηση να δουλέψει μαζί τους στην Washington, και από εκεί βγήκε στην σύνταξη, πριν το πανεπιστήμιο τον καλέσει (…) και του ζητήσει να αναλάβει πρύτανης, αναζητώντας τρόπους να αναβαθμίσει το ίδρυμα, πήγε και βρήκε τον Robert H. Smith, επίσης επιτυχημένο επιχειρηματία και εκατομμυριούχο. Ο τελευταίος άνοιξε το πορτοφόλι του και προσέφερε 15 εκατομμύρια δολάρια. Το αποτέλεσμα ήταν η ραγδαία άνοδος του business school, αφού πλέον ήταν ικανοί, μεταξύ άλλων, να προσελκύσουν δυνατούς καθηγητές και να υποστηρίξουν υποσχόμενους φοιτητές μέσω υποτροφιών.

Ο Γιώργος είναι assistant professor. Μένει στη Bethesda, όπου μια τελευταία στατιστική αποκάλυψε ότι το 85% του ενήλικου πληθυσμού έχει τουλάχιστον έναν μεταπτυχιακό τίτλο.

Λίγο αργότερα, στο δρόμο, βλέπω τον οδηγό του μπροστινού αυτοκινήτου να ανοίγει το παράθυρο και να πετάει έξω ένα άδειο πακέτο από τσιγάρα…

. . .

Καθόμαστε με το Γιώργο στο γραφείο του. Μου λέει ιστορίες, για το πώς μπέρδεψαν το όνομά του στο αεροδρόμιο του L.A. και τον φώναζαν για άμεση επιβίβαση, αλλά με λάθος όνομα.

“Καλά”, λέω, “δεν έχεις και κανένα δύσκολο όνομα στην προφορά”.

Σκέφτεται λίγο. “Είναι δύσκολο”, λέει. “Με περνάνε συνέχεια για Πολωνό. Με φωνάζουν Dr Skoulaski…

(Στο επόμενο: Las Vegas)

The minefield incident report

31 Οκτωβρίου , 2010

To: Chief Operations & Plans Officer, Mission Headquarters (MHQ)
From: Commander, TS Oum Dreyga
Date: Dec 10, 2009 07:03AM
cc: Chief of Staff, MHQ; Military Assistant to the Force Commander, MHQ; Mine Action Coordination Centre, MHQ; Commander, TS Mijek; Commander, TS Agwanit; Commander, TS Awsard; Commander, TS Mehares; Commander, TS Tifariti; Commander, TS Bir Lahlou; Commander, TS Smara; Commander, TS Mahbas; TS Oum Dreyga
Subject: Minefield incident of 08 Dec 09, TS Oum Dreyga – REPORT

Dear sir,

Please find below my report on the subject incident.

All times are approximate and with some uncertainty.

A. PRELIMINARIES & BACKGROUND INFORMATION

On 08 Dec 09, Hawk Patrol from Teamsite Oum Dreyga was tasked to visit areas 01 & 02 of Subsector Guelta Zemmour in a priority «1» patrol. It was also tasked to establish a night observation post (NOP) in Area 02.

Patrol composition:

Patrol leader: Lt (N) Jairo LAINEZ (under training)

Second-in-command: myself

1st driver: Maj Slava MESCHERYAKOV

2nd driver: Maj Igor BURIYAN (also under training)

Patrol left teamsite at 08:05. We arrived at NOP position at about 17:00, after nine (9) hours of driving/visiting units.

We had in mind to use as NOP position a flat area, close to the headquarters of 1 BIM/1 RIM, between waypoints T4 and T5. It has been used several times in the past as an NOP position for our patrols. We visited the commander of 1BIM/1RIM, informed him about our intentions and consulted him about mine safety of the area. He assured us that the area was safe and free of mines. Needless to say, the area is not designated as mine-suspected in our maps.

We selected for our NOP a point about 1.5 km from 1BIM/1RIM and about 150m off-track. We informed the teamsite about our exact position via the satellite phone (radio communication was impossible), and we received an additional task for the next day: to visit GZ09 and ask for some clarifications regarding an allegation for one jeep with weapons moving in the buffer strip. We started unloading the equipment and preparing our tent.

B. THE INCIDENT

At about 17:30, the patrol leader walked away for a distance of about 20m from our position. He called me, asking to go there and see something, which I did. What I saw, was an almost circular formation of stones, with a diameter of about 0.5m. The stones were encircling 7 or 8 antipersonnel mines, some of them almost buried, some half-buried, and some just laid on the ground. You can find some pictures attached. In the meanwhile, the other two patrol members had joined us.

My first thought was to order everyone to collect the equipment, get in the cars and move out of there. Almost immediately, I had second thoughts: I did not consider the place safe enough to move with the cars back to the main track. So, I gave instructions to return to the cars with minimal movement and extreme care, get in, wear our protective gear and inform the teamsite about our situation. Which we did. We did not make any attempt to collect the equipment we had already unloaded from the vehicles.

From that point on, we remained in the cars, wearing the flack jackets, and communicating between us with the VHF radio (in any case, the cars were close enough, so we could communicate even by voice, shouting) and with the teamsite via the satellite phone.

We informed the teamsite about our situation at about 18:00. We set up communication in regular time intervals – 15 mins after the first report, 20 mins after the second contact, 30 mins after the third contact etc. In our second communication, we were informed that, apart from the Mission Headquarters, the liaison officer of Subsector Oum Dreyga had also been alerted, and he would contact Subsector Guelta Zemmour to report our situation. Eventually we were told that the commander of 1BIM/1RIM was informed, but they could not move during darkness, and they would come for recovery with the first light. We were also informed that no action from the Mission Headquarters should be expected during darkness. We prepared to spend the night there. As I have already said, we were already in the cars, wearing our protective gear. We were not in a direct danger. Situation was stable.

At about 20:30, we saw a car coming. We switched on our lights, to indicate our position. The car approached, and the commander of 1BIM/1RIM came out and walked towards my vehicle. When he reached me, his very first words -I would like to stress that- were: «What’s the problem? Area is completely safe!»

I explained the situation and our finding. He invited me to show it to him. I hesitated to step out of the car, but he was insisting, looking very confident and keeping on assuring me that the area -after all, his area- was completely safe. In the meanwhile, 4-5 Moroccan soldiers were already around us, walking.

Under these circumstances, I decided to step out of the car and lead him to our finding. I kept my protective equipment on. I ordered the rest of the patrol members to remain in the vehicles.

Together with the commander of the 1BIM/1RIM and his soldiers, we walked towards the finding. I stopped in a safe distance, pinpointing it with my torchlight. He approached close, examined the finding, and then removed the mines with the antenna of his handheld radio. The mines just fell apart.

«No mines», he told me smiling. «Rubbish!»

After that, and the commander’s assurances for the safety of the area, I ordered the patrol members to step out of the cars and collect our NOP equipment. We coordinated our moving out with the commander: the Moroccan Army car went in front; second was my car (i.e. the 2nd vehicle of the patrol); third, the 1st vehicle of the patrol (i.e. the one with the patrol leader under training). That way, and with every vehicle following in the tracks of the Moroccan Army car, we drove out of the place for the 150m that were separating us from the main track.

Once back in the main track, and after informing the teamsite about the change in our situation, the commander offered us two possibilities: either to spend the night in his unit, as his guests, or to allow us to camp in the helipad of his unit. I very kindly declined his first offer. So, we were led to the helipad, and we set up there our NOP position.

At that point, with the emergency situation behind us, I relieved myself from the leading duties, handing them back to the patrol leader under training. We proceed with the usual procedures of the NOP, starting with informing the teamsite about our new exact position.

Next day in the morning, while continuing our patrol, we passed by our initial position. Moroccan soldiers were there, searching the place with mine detectors and other relative equipment. We saw again the commander of 1 BIM/1 RIM and had a short discussion. He told us that our finding of last night was «old mines».

We successfully completed the rest of our patrol tasks, including the additional one in GZ09, which was not included in our initial, preplanned route. We came back to teamsite at about 15:00, having spent almost thirty one (31) hours out.

C. SOME REMARKS AND AN ASSESSMENT

At first instance, it may seem that my instructions to the patrol members, of walking back to the cars after our discovery, violated the basic principle of a minefield situation («freeze, cease all movement»). Of course, it was not like that.

We were facing a situation and a finding that is described in no training handbook and no safety briefing: a finding that had all the characteristics of a temporarily marked unexploded ordnance (UXO). But, in this case, the UXO’s were mines.

I was confident enough that we were not in an actual minefield: we had not seen any «free» mines; local Moroccan commander had assured us that the area was mine-free; it had been used several times in the past as an NOP position; there were vehicle tracks around.

It should be obvious that, under such circumstances, expressions like «I ordered» or «I gave instructions» are not exactly accurate. True, I was in command and I had already taken my decision. But before proceeding, before moving and while still standing there, I discussed it with my team members. Maj Mescheryakov is a «veteran» of the mission, moving to Laayoune next Friday for outprocessing, after twelve (12) months in two different teamsites; even Maj Buriyan, although still under training here, has some experience with mines from his service in Russian Army. I announced them what I had in mind, explaining my rationale and my assessment of the situation, and I asked them about their opinion. Nobody objected. Nobody came up with an alternative proposal. Everyone agreed that what I had in mind was the most appropriate way to proceed, under the given circumstances.

Once back in the cars, to try to cover the 150m that separated us from the main track was a risk that I considered completely unnecessary, and therefore unacceptable.

During these 3,5 hours that we found ourselves in this emergency situation, the behaviour of all three patrol members touched really high peaks of discipline and professionalism. There was not a single moment of panic or anxiety. We were calm, fully supportive and fully cooperative to each other. We were fully aware of our situation, and confident that in the morning the Moroccan Army would come to rescue us (actually, this is almost exactly what happened; the only difference with our estimations was the time of their arrival).

Similar was the feeling I was getting during my communications with the teamsite. Maj Yaser FARIED, operations officer and acting deputy, handled our communication with exceptional professionalism. And I am sure he handled in the same way more than the communication between us. Of course I was not in the teamsite; but the feeling I was getting during my communications, including the occasional chat I would have with the duty officer that happened to pick up the phone, was that of a teamsite which, although alerted and aware of the criticality of the situation, remained stable, well-ordered and far away of what could be described with terms such as panic or confusion.

To all of them, patrol members and people back it the teamsite, I am deeply grateful. They are a great team, and I feel proud and honored to live and work along with them.

That said, there was a single moment where, during my communication with the teamsite, I felt puzzled and confused. It was when they informed me that the Chief Operations & Plans Officer had ordered that I relieve the patrol leader-under-training from his leading duties, and I get in charge of the situation. That not only puzzled me; it worried me. Of course, it was not a fault of the teamsite.

Now that I recall the events, I can say that it was the single one terrifying moment of the whole situation.

Last but not least: if anyone, looking at the attached photos, would like to comment that we overreacted, that it was apparent that these things can not be mines, or that they were already marked, so there was not any danger, me and the rest of the patrol members would be more than happy to know it.

D. CONCLUSION & SUGGESTIONS (SHORT AND LONG-TERM)

It is clear from the above, at least to myself, that the very concept of NOP should be thoroughly re-examined. In any case, I cannot see how it can be compatible with another basic (maybe the most basic) principle of our patrolling: always stay on tracks. It should be apparent that 1) you are never safe anywhere out of tracks (I remind you the Moroccan soldiers searching the place they were assuring us it was «safe») and 2) you can not establish NOP on a track. The NOP execution instructions mentioned in the Standing Operational Procedures (SOP’s) («Select suitable vantage point/points as observation posts within range of 300m to the Observation Base and select foot routes to be used during the night «), although reasonable-looking in some office of a headquarters, are simply out of any serious consideration when you are out there. Out there simple rules apply. Safety first. Period.

After all, the NOP has long ago ceased to have any operational benefit (if it ever had). Patrol leaders have been selecting the NOP positions solely with the criterion of safety: that means, the closest possible to a Moroccan unit – if possible, just outside the perimeter! Personally, I cannot blame such a decision. There are thousands of things that can go wrong during an NOP, things that have not necessarily to do with mines: snake and scorpion bites are the first things that come to mind. And of course, if you set your camp just outside the perimeter of a unit while informing the commander, you can not seriously expect that there will be any kind of troops or equipment movement during the night, that you could observe and it would constitute any kind of violation. Everybody can wait, at least until tomorrow that you will leave. Nobody is that stupid (at least I hope so; I honestly do).

Most important, it has been proved that, once out in the field and in case of an emergency, especially during night, the only assistance you can rely upon will come from the Moroccan Army. The recent case of the UNMO injured in teamsite Oum Dreyga during sport activities is instructive: shortly after the incident, and with the night coming, I was approached informally by the helicopter crew: «Christos, if you think we have to evacuate him, we must do it right now, before darkness.» «Why», I asked, «you can not fly during night?»

The discussion, I repeat, was completely informal. Hypothetical. But the answer I received, was «no»! I never got back to them, to clarify further. Maybe I felt uncomfortable to get to know that, during night, the helicopter, even if taking off from a well-established helipad like Oum Dreyga, even if going to a real airport like Laayoune, cannot be trusted to fly.

Abandoning the NOP concept altogether will leave us with another practical problem, particularly in teamsites with huge areas of responsibility, like Oum Dreyga and Awsard: there are patrols so long that you simply cannot perform them during one day. Truth is, practically the NOP’s serve now simply as two-day patrols, in order to be able to cover distances like the 480km we need to get to our northernmost area and come back. But, of course, the solution in this problem is easy: you simply establish certain, pre-determined positions in your area, in cooperation with the Moroccan Army, positions that will be used solely for that purpose. No more need for «frequent change of [NOP] positions» (SOP’s, Night Operations). These positions can be really thoroughly checked for mines, and they can be as close to Moroccan units as desirable, without jeopardizing the mission. Safety risks reduced to a minimum. Everyone is happy.

In any case, the long-term status of our NOP’s will be one of the first problems for the new teamsite commander in Oum Dreyga. This is not my problem. At the end of the day, me am just an acting. I was appointed with a clear, albeit implicit, mandate: keep the place up and running, until we are able to appoint a real commander. And this I did. The place is up and running. The morale is high. The team spirit has reached really high peaks. Mandate fulfilled. No more need for interim solutions. I can go now.

In the meanwhile, and in the short term until the teamsite obtains a real commander, I cannot allow further safety risks for the men. As long as I remain in charge here, NOP’s in all areas will be established with sole criterion the safety of the personnel involved. If this means camping inside Moroccan units, so let be done. Even in a case of a «mild» incident, i.e. without casualties or injuries, I have to protect my patrol leaders from clever questions posed by boards of inquiry («Yes, but why did you leave the track?»).

. . .

I remain as always at your disposal for any further information or clarifications you may require.

My fellow teamsite commanders: you receive a cc of this report. You are kindly requested to inform your personnel, at least about the facts (para B) and the photos. We all know the way rumours spin around!

Best regards

Christos TSATSOULIS
MAJOR
A/CDR
TS UMD
ext. 5915, 5911

Ο αετός στη ζώνη

6 Οκτωβρίου , 2010

Δεν έπρεπε να είμαι σε κείνη την περιπολία. Δεν έπρεπε. Αλλά ο Ρώσος μπήκε στο γραφείο μου φουριόζος, μετά το αποχαιρετιστήριο πάρτυ του, και δεν σήκωνε αντιρρήσεις.

Σάββατο βράδυ. 5 Δεκεμβρίου 2009. Teamsite Oum Dreyga, Δυτική Σαχάρα.

«Christos… You teamsite commander?»

Χμμ… Με προβλημάτισες τώρα… Κάτσε να σκεφτώ…

. . .

Είναι φοβερό παιδί ο Slava. Και είναι ακριβώς αυτό – ένα μεγάλο παιδί, με καλή καρδιά και άθλια αγγλικά. Όλοι είχαν έναν καλό λόγο να πουν γι’ αυτόν στο αποχαιρετιστήριο πάρτυ προς τιμήν του, που μόλις τελείωσε. Και ένα ανέκδοτο – δηλαδή κάτι που ήταν όντως σαν ανέκδοτο, μόνο που ήταν πραγματικό περιστατικό, με πρωταγωνιστή τον Slava. Ακολουθούσαν τρανταχτά, ειλικρινή γέλια.

Ανάθεμα κι αν έχει καταλάβει τι γίνεται…

"... κι έρχεται ο Slava, και ΤΙ ΜΟΥ ΛΕΕΙ..."

. . .

«Εεε… Ναι… Τουλάχιστον για λίγες μέρες ακόμα…»

Συνοφρυώνεται. «Γιατί;»

«Την Παρασκευή έχουμε εσωτερική αξιολόγηση, για τον νέο διοικητή.»

Την Παρασκευή επρόκειτο να φύγει. Δεν είχε καμία δουλειά να είναι σε κείνη τη γαμημένη περιπολία.

Ούτε κι εγώ είχα.

«Δεν καταλαβαίνω. Αφού είσαι διοικητής.»

«Είμαι προσωρινός διοικητής. Και, απ’ ότι φαίνεται, θέλουν να κάνουν τον Rudolf.»

Το σκέφτεται για λίγο, με έκπληκτο ύφος, και τελικά αποφαίνεται:

«This people is crazy.»

Το σκέφτεται λίγο ακόμα.

«Εγώ, πάντως, θα προτείνω εσένα…»

. . .

Αλλά δεν ήρθε γι’ αυτό.

«Christos, listen… τόσους μήνες εδώ, δεν έχουμε βρεθεί ποτέ οι δυο μας σε περιπολία με διανυκτέρευση.»

Σκέφτομαι. Κουνάω το κεφάλι. «Ναι.»

«Θέλω να κανονίσεις να πάμε στην επόμενη.»

«Ε;»

«Να κανονίσεις να είμαστε στην επόμενη περιπολία με διανυκτέρευση… εγώ και εσύ…»

. . .

Τώρα, όσο εξωτικές κι αν ακούγονται –και ήταν, στην αρχή–, οι περιπολίες με διανυκτέρευση είχαν το σπάσιμό τους. Μεγάλες διαδρομές, πολύωρη οδήγηση, ασταθής καιρός… Κίνδυνοι από φίδια, από σκορπιούς…

Δεν πέταγα ακριβώς τη σκούφια μου. Ούτε και κανείς άλλος, στην πραγματικότητα. Και ο Slava την Παρασκευή έφευγε. Δεν επρόκειτο να τον βγάζαμε για διανυκτέρευση. Ούτε κι εμένα. Είχα βγει, μια βδομάδα πριν. Η σειρά μου αργούσε να έρθει πάλι.

Όπως είπα, δεν έπρεπε να είμαι σε κείνη την περιπολία.

Ούτε και ο Slava…

. . .

«Εντάξει. Θα το κανονίσω.»

«Ωραία. Αλλά να είμαστε οδηγοί, οι δυο μας. Όχι επικεφαλής και νούμερο δύο και μαλακίες…»

«Έγινε. Εσύ πρώτος οδηγός, εγώ δεύτερος.»

«Δεν με πειράζει. Μπαίνω και δεύτερος. Αρκεί να είμαι οδηγός.»

«Θα είναι η τελευταία περιπολία σου», λέω. «Δεν θα φας τη σκόνη κανενός – ούτε και τη δική μου. Εσύ θα πηγαίνεις μπροστά, και εγώ θα είμαι πίσω σου, δεύτερος.»

«ΟΚ. Και κάτι άλλο…»

«Λέγε.»

«Θέλω τη ζώνη σου.»

«Τη ζώνη μου…»

«Ναι. Θέλω να ανταλλάξουμε ζώνες…»

. . .

Όλα αυτά θα ακούγονταν εντελώς φυσιολογικά, αν είχαμε ιδιαίτερα κολλητιλίκια με τον Slava. Αλλά δεν είχαμε. Είπαμε, ήταν φοβερός τύπος, χιουμορίστας και καλός στη δουλειά του, με μπόλικη δόση ρωσικής τρέλας. Τον είχα βοηθήσει μια φορά, να βάλει αγγλικούς υπότιτλους σε ένα μουσικό βίντεο που ήθελε να μας δείξει σε ένα πάρτυ (δεν εννοώ το τεχνικό κομμάτι… τον είχα βοηθήσει στη μετάφραση… από τα ρώσικα… σουρεαλιστική εμπειρία…). Οι σχέσεις μας ήταν εξαιρετικές, αλλά μέχρι εκεί…

Εκτός από τη ζώνη που φορούσα, είχα φέρει και μια δεύτερη από την Ελλάδα, καινούρια. Πήγαμε στο δωμάτιό μου, που θύμιζε εργοτάξιο. Το έκανα όλο άνω – κάτω, αλλά δεν μπόρεσα να τη βρω.

Ο Slava επέμενε. Έβγαλα τη φθαρμένη ζώνη από το παντελόνι της στολής μου και του την έδωσα. Μετά πήγαμε στο δωμάτιό του, να μου δώσει τη δική του. Μια βαριά, ωραία, δερμάτινη ζώνη, με μεγάλη μεταλλική αγκράφα.

«Αυτό που κρατάς», μου λέει με μια περηφάνια στην οποία δεν με είχε συνηθίσει, «δεν είναι κινέζικο ψευτόπραμα. Είναι μια γνήσια, πραγματική ζώνη του ρωσικού στρατού.»

Κοιτάω τη ζώνη…

Έχει δίκιο…

«Θα κρατήσει 100 χρόνια», λέει. «Θα τη δώσεις στα παιδιά σου…»

Αισθάνομαι μαλάκας…

«Ρε φίλε», του λέω, «σε κορόιδεψα. Εγώ… εγώ σου έδωσα μια πλαστική μαλακία, και εσύ…»

Ο Slava με χτυπάει στον ώμο.

«Όχι, δεν με κορόιδεψες. Εγώ αυτήν ήθελα…»

* * *

Την επόμενη μέρα, Κυριακή, μού ‘ρχεται ο David, αξιωματικός επιχειρήσεων, με το πρόγραμμα περιπολιών της εβδομάδας. Έχουμε περιπολία με διανυκτέρευση, Τρίτη – Τετάρτη.

«Προέκυψε ένα θέμα», λέω, «και πρέπει να αλλάξουμε τη σύνθεση της διανυκτέρευσης.»

«Τι θέμα;»

Του εξηγώ. Του πέφτει το σαγόνι…

«Πλάκα κάνεις…»

«Όχι».

«Ο Slava ήρθε… και ζήτησε…»

«Ναι. Και όπως καταλαβαίνεις, έτσι όπως το έθεσε δεν μπορούσα να πω όχι. Θα τον βάλεις πρώτο οδηγό, και εμένα δεύτερο. Έλα να δούμε τώρα τους υπόλοιπους…»

. . .

Δεν μπόρεσα να μπω δεύτερος οδηγός – θα έπρεπε να αλλάξουμε όλον τον προγραμματισμό τής εκπαίδευσης. Ο Jairo μπήκε εκπαιδευόμενος επικεφαλής – θα ήταν η πρώτη του περιπολία στο ρόλο. Εγώ νούμερο δύο, και ο Igor μαζί μου, εκπαιδευόμενος δεύτερος οδηγός.

Sorry Slava, δεν…

«No problem. Ο Igor είναι καλός οδηγός…»

* * *

Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου 2009. Η πιο χρήσιμη από όλες τις περιπολίες που συμμετείχα ποτέ: σήμανση ναρκοθετημένων περιοχών. Με τον Yaser, τον Gildas και τον Jairo.

Διάλειμα για φαγητό στα όρθια. Διακρίνεται η καινούρια -ρώσικη- ζώνη μου.

Το απόγευμα, αποχαιρετιστήρια παράταξη για τον Gildas.

"Parade... At ease!"

So long, mate...

. . .

Τη πρώτη μέρα που ήρθε, τον βρήκα στο παρατηρητήριο. Όπου δεν ανέβαινε κανένας. Ποτέ. Εκτός από μένα.

Κοίταζε την έρημο, με δέος. Σμηναγός ιπτάμενος, της γαλλικής αεροπορίας. Ένα βήμα πριν την έξοδο από την υπηρεσία, ήρθε να δει την απεραντοσύνη.

Θα κάναμε καλή παρέα. Ήμουν σίγουρος.

Δέκα μέρες μετά, ήρθε ένα σήμα: έφευγε για το αρχηγείο, υπασπιστής τού στρατηγού.

Βλαστήμαγε.

Πέρα από την προσωπική συνιστώσα, η μετακίνησή του επρόκειτο να μου δημιουργήσει μεγάλο πρόβλημα: για μερικές εβδομάδες, θα έμενα χωρίς Γάλλο στο φυλάκιο.

Αλλά κάθε πράγμα στην ώρα του…

Άσε που, από βδομάδα, δεν θα είμαι διοικητής, ίσως δεν θα είμαι καν εδώ…

Ο Rudolf θα το χειριστεί το θέμα μια χαρά…

… φαντάζομαι…

. . .

Μετά την παράταξη και πριν το δείπνο, έρχεται ο Slava. Ανάβουμε τσιγάρο.

«Ξέρεις…», λέει, «η ζώνη που μου έδωσες…»

Τον κοιτάω. Τραβάει μια τζούρα από το τσιγάρο του. Κοιτάει αλλού.

«Ο πατέρας μου… ο πατέρας μου μού είχε δώσει κάποτε μια παρόμοια ζώνη… με έναν αετό σαν αυτόν…»

Δεν μιλάω.

«Και… ξέρεις…», συνεχίζει…

Χαμηλώνει το βλέμμα. Κοιτάει το χώμα.

«… την έχασα…»

Ναι…

Αρχίζω να καταλαβαίνω.

Τον κοιτάω. «Ο πατέρας σου… ζει;»

Τραβάει άλλη μια τζούρα.

«Όχι…», λέει.

Κοιτάω αλλού.

«… και εγώ έχασα τη ζώνη…»

Καθόμαστε εκεί και καπνίζουμε, κοιτάζοντας τον κατακόκκινο απογευματινό ουρανό.

Διακρίνω μορφές στο σούρουπο… Ένας άντρας, το πρόσωπο του οποίου δεν μπορώ να δω… Ένα κατάξανθο αγόρι, 7-8 χρονών, να περιεργάζεται μια ζώνη… Μοιάζει με τον Slava, θα μπορούσε να είναι ο Slava…

… αλλά θα μπορούσε να είναι και ο γιος του… my boy, όπως τον έλεγε, και φωτιζόταν το πρόσωπό του… ο γιος του, που ζει με τη μητέρα του, την πρώην γυναίκα του Slava, και δυσκολεύεται να τον δει…

Μετά άρχισαν να σχηματίζονται άλλες μορφές… Άλλοι γιοι, άλλοι πατεράδες, άλλα πράγματα που δεν έγιναν όταν έπρεπε, και τώρα πια είναι αργά…

Μορφές στο σούρουπο. Από τα πιο επικίνδυνα πράγματα που σε παραμονεύουν εδώ, στην έρημο.

Ή τουλάχιστον έτσι θα σου έλεγα μέχρι τότε, μέχρι εκείνη τη γαμημένη περιπολία, στην οποία δεν έπρεπε να είμαι…

Σημαίνει δείπνο. Ο Slava σβήνει το τσιγάρο και πάει προς την τραπεζαρία. Τον ακολουθούν όλοι.

Μένω εκεί. Μόνος. Κοιτάζω το σούρουπο.

* * *

Έτοιμοι να ξεκινήσουμε το επόμενο πρωί, ανακαλύπτουμε ότι το ένα αυτοκίνητο έχει λάστιχο.

Το αλλάζουμε και φεύγουμε.

Στο δρόμο, ανακαλύπτω ότι ο εγκληματίας ο Ρώσος δεν έχει πάρει μαζί του τσιγάρα, και βασίζεται πάνω μου…

Μετά από ένα τράνταγμα, ακούμε αέριο να διαρρέει από κάπου μέσα στο αμάξι. Ο Igor φωνάζει σβήσε το τσιγάρο και σταματάει.

“Peacekeeping” στον ασύρματο.

Δεν κάπνιζα. Αλλά ήταν σωστή αντίδραση.

Ανοίγουμε την πίσω πόρτα. Κοιτάζουμε το γκαζάκι που έχουμε πάρει για να ζεστάνουμε νερό το πρωί. Είναι ΟΚ. Και δεν μυρίζει γκάζι.

Εντοπίζουμε τελικά τη διαρροή: είναι από το σπρέι με την κόκκινη μπογιά, που έχουμε πάντα για να μαρκάρουμε νάρκες ή μη εκραγέντα πυρομαχικά που μπορεί να συναντήσουμε στο δρόμο μας.

Πιάνοντάς το για να το βγάλω έξω, ο Igor φωνάζει πρόσεχε

Αλλά είναι αργά.

Κοιτάω τη στολή μου.

«Δεν πειράζει… Μια και βάφτηκε κόκκινο και το τσεκούρι, θα σκαρώσω μια ιστορία…»

 

8 Δεκεμβρίου 2009, με τον Igor (κέντρο) και τον Slava. Τα κόκκινα σημάδια στη στολή μου είναι από το αίμα των εχθρών μου, τους οποίους αδυσώπητα κατατρόπωσα με το τσεκούρι, και...

Άλλο με απασχολεί.

«Ξέρετε… Στην Ελλάδα λέμε ότι το κακό πάντα τριτώνει.»

«Ναι. Το λέμε κι εμείς.»

«Είχαμε λάστιχο το πρωί, και τώρα αυτό…»

. . .

Σταματάμε στην 67η Ταξιαρχία Πεζικού. Πρέπει να ελέγξουμε κάτι αποθήκες πυρομαχικών, για τις οποίες οι Μαροκινοί έχουν ζητήσει άδεια επισκευής.

Ο υποδιοικητής, ο οποίος λίγο πριν μας είχε προσφέρει τσάι στο διοικητήριο, ξαφνικά απασφαλίζει.

«Δεν καταλαβαίνω… Αυτή εδώ είναι η χώρα μου, και χρειάζομαι άδεια για να επισκευάσω τις εγκαταστάσεις μου;»

Αγριεύει. Βρίζει τους πολιτικούς και την πολιτική, και εμείς είμαστε στρατιώτες και καταλαβαινόμαστε, και…

Με την πρώτη ευκαιρία, τον αφήνω με τους Ρώσους και πάω προς τον Jairo, ο οποίος φωτογραφίζει τις αποθήκες και δεν έχει αντιληφθεί τίποτα.

«Hey…»

Ο Jairo, πρώτη φορά επικεφαλής, είναι τελείως απορροφημένος και δεν ακούει τίποτα.

Πλησιάζω. «JAIRO!!!»

Γυρίζει. Του κάνω νόημα να τα παρατήσει.

«Πάμε να φύγουμε. Έγινε επιθετικός.»

«ΟΚ.»

Rules of engagement…

. . .

Στην επόμενη στάση, ανακαλύπτω ότι το μπουκαλάκι με το αντισηπτικό έχει ανοίξει μέσα στο σακίδιό μου…

«ΟΚ. Τουλάχιστον τώρα τρίτωσε το κακό.»

Ακουγόμουν πειστικός, δε λέω…

. . .

Φτάνουμε στο σημείο που θα κατασκηνώσουμε. Ξεφορτώνουμε. Ο Jairo αναλαμβάνει τη φωτιά. Ψάχνει να βρει μερικές μεγάλες πέτρες, για να στερεώσει την ψησταριά.

Προσπαθώ να βγάλω το φυλάκιο στον ασύρματο, αλλά είναι αδύνατο. Χρησιμοποιώ τελικά το δορυφορικό τηλέφωνο. Μιλάω με τον Yaser. Τον ενημερώνω για τη θέση μας. Μου δίνει ακόμα ένα task για αύριο, που μόλις ζητήθηκε από το αρχηγείο – κάποιος Μαροκινός ανέφερε κινήσεις οπλισμένων οχημάτων στη νεκρή ζώνη, λίγο παρακάτω από εκεί που βρισκόμασταν.

«Κανένα πρόβλημα. Θα τροποποιήσουμε την πορεία επιστροφής αύριο, και θα περάσουμε από εκεί.»

Ενώ κλείνω το τηλέφωνο, ακούω τον Jairo να με φωνάζει.

Έχει απομακρυνθεί, γύρω στα είκοσι μέτρα.

«Τι είναι;»

«Έλα εδώ», φωνάζει.

«Τι έπαθες;». Στέκεται μπροστά από κάτι πέτρες.

«Έλα να δεις κάτι.»

Τρελοονδουριανέ…

Πάω προς το μέρος του. Οι άλλοι εξακολουθούν να ξεφορτώνουν.

Φτάνω δίπλα του. Μου δείχνει τις πέτρες.

«Look at this…»

… what THE HELL?????

View from above

4 Ιουλίου , 2010

Το μόνο που ήθελα ήταν να βάλω λεζάντα, στη φωτογραφία τού προηγούμενου κειμένου. Τίποτα άλλο. Αλλά δεν θυμόμουν – ήταν Marree ή Maree;

Wikipedia…

Marree…

. . .

Marree, Νότια Αυστραλία, Δεκέμβριος 2007. Ετοιμάζομαι. Αύριο φεύγω – Oodnadatta Track, William Creek, Coober Pedy…

Συναντάω τον Darr στο Caravan Park. Έχω πάρει το CD που μου πρότεινε, τοπική παραγωγή, με αφηγήσεις και πληροφορίες για το Oodnadatta Track και αυτά που συναντάς κατά μήκος του.

“Εδώ μέσα”, μου λέει, “ακούγομαι κι εγώ, να μιλάω για τον Άνθρωπο του Marree.”

. . .

Μια που πέρασα από τη Wikipedia, είπα να ρίξω μια ματιά στον Άνθρωπο του Marree – το μυστηριώδες, ανθρωπόμορφο γεωγλυφικό, ύψους 4,2 χιλιομέτρων, που εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1998 από αεροπλάνο, 60 χιλιόμετρα δυτικά τής πόλης, και για το οποίο κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει αναλάβει την ευθύνη.

Το άρθρο είχε και έναν σύνδεσμο – The Marree Man in Google Maps…

Κλικ…

. . .

Ο Άνθρωπος του Marree δεν είχε να μου πει τίποτα. Δεν τον είχα δει ποτέ από κοντά – αλλά και δίπλα του να πέρναγα, δεν νομίζω ότι θα τον αντιλαμβανόμουν. Δεν είχε φτιαχτεί για θέαση από το επίπεδο του εδάφους.

Εδώ που τα λέμε, λίγα πράγματα ιδωμένα στο Google Maps μπορούν πραγματικά να σου πουν κάτι. Ειδικά σε μας, τα παιδιά της πόλης – κοίτα! το σπίτι μου! ουάου!!

Συναρπαστικό, δε λέω…

Αλλά υπήρχε ένα μέρος… Ένα μέρος που ήθελα να δω, καιρό τώρα, αλλά το ανέβαλα…

Το απέφευγα…

Ανέβηκα στο μέγιστο ύψος. Από κάτω, στο οπτικό μου πεδίο ολόκληρη η Αυστραλία. Άρχισα να πετάω προς τα δυτικά.

Από εκεί, ψηλά, με τον κόσμο όλο ένα χάρτη, πάνω από τον προορισμό μου ήταν σημειωμένο ένα όνομα. Δεν το χρειαζόμουν. Στην πραγματικότητα η ύπαρξή του εκεί με ενόχλησε.

Δεν χρειαζόμουν το όνομα. Μπορούσα να βρω το μέρος μόνος μου, χωρίς βοήθεια, χωρίς καθοδήγηση.

Καθώς κατέβαινα, σε ανάλυση ενός χιλιομέτρου, το όνομα έπεσε έξω από την ανατολική άκρη της εικόνας και εξαφανίστηκε…

Άρχισα να περιφέρομαι, ψάχνοντας.

Και το πρώτο πράγμα που αναγνώρισα, ήταν το Oum Dreyga Beach…

Κατέβηκα χαμηλότερα.

Hey…

Ανέβηκα πάλι σε ανάλυση ενός χιλιομέτρου.

Θα είναι ορατό από δω πάνω;

Νοτιοδυτικά. Εκεί. Στην άκρη της περιοχής με τα δέντρα. Κάτι ασπρίζει.

Κατεβαίνω.

Hey…

… I’m back…

. . .

Η φωτογραφία είναι παλιά… Τα containers που θα στεγάσουν το γραφείο μου και το δωμάτιό μου δεν έχουν τοποθετηθεί ακόμα… Ούτε ο πύργος…

Αλλά είμαι εκεί… πάλι…

Χαμογελάω…

Είμαι εδώ…

So… let’s go for a desert drive…

I’ve really missed that

. . .

Βγαίνω από τη πύλη. Απορρίπτω τον αμμώδη δρόμο αριστερά, που πάει στα μικρά μπακάλικα, και συνεχίζω ευθεία, προς τον διάδρομο προσγείωσης. Ακόμα υπό κατασκευή. Sorry, no Antonov’s today…

Σταματάω. Ευθεία θα βγω στο αρχηγείο του υποτομέα. Αλλά μάλλον ο συνταγματάρχης δεν θα είναι εδώ.

Παρακάμπτω τον διάδρομο από το βόρειο άκρο και παίρνω τον δρόμο προς τα νοτιοανατολικά, προς το Berm, το Τείχος. Προς το OD08, όπου ο Apandi με τον Waseem χτύπησαν τη νάρκη. Και είναι σαν να μην πέρασε μια μέρα, οδηγώ με ανοιχτό παράθυρο, χέρι έξω, σηκώνω σκόνη, αναφέρω τη θέση μου στο φυλάκιο –UN Oum Dreyga, this is Alpha….– και όλα είναι ΟΚ, είναι ωραία, άπλετο φως, μυρίζω την έρημο, ακούω το αμάξι, κοιτάω το GPS, αλλά δεν χρειάζεται, τα ξέρω αυτά τα μέρη, τα ξέρω καλά…

Αλλά χάθηκα. Έψαξα για τα γνωστά σημάδια, αλλά δεν μπορούσα να τα βρω. Και δεν ήξερα προς τα πού να συνεχίσω, και γύρισα στον Yaser για βοήθεια, αλλά ο Yaser δεν ήταν εκεί, ο Yaser ο υποδιοικητής μου, ο αδερφός μου, ο Yaser που πάντα πρόσεχε τα νώτα μου, και τώρα είναι πίσω στην Αίγυπτο και δεν απαντάει στα email μου… Και συνέχισα να προχωράω… Και από τους ανθρώπους που συνάντησα δεν γνώριζα κανέναν, κι ούτε κανένας με γνώριζε, και όλοι με κοίταγαν καχύποπτα, σαν ξένο, και κανείς δεν ήθελε να ακούσει ποιος ήμουν και τι γύρευα, και οι λίγοι που με άκουσαν με χλεύασαν, και είπαν ότι αυτό που έψαχνα δεν ήταν εκεί, μπορεί να ήταν κάποτε αλλά ποτέ ξανά, ποτέ…

… και εγώ συνέχισα να περιπλανιέμαι στα φαράγγια της ερήμου, χωρίς ελπίδα, ξέροντας ότι έχουν δίκιο…

‘And was the jukebox that important to you?’

‘Yes,’ I said defensively. ‘It’s the best one in Central Australia, or it was.’

‘Define best.’

‘What?’

‘Explain to me the qualities that go to make up a satisfactory jukebox.’

‘I don’t know quite what you mean,’ I said, taking a step back, with the dingo still attached to me.

‘Would you say the jukebox at Erldunda was a good one, for instance?’

‘Well, I’d nominate one I saw once at Meekatharra,’ I answered gingerly, ’or maybe the one in the hotel at William Creek.’

‘William Creek! Now there’s a jukebox to write home about.’

The atmosphere changed abruptly.

‘You’re not bloody wrong! William Creek. I remember the first time I flew in there – I’ve got a pilot’s licence, and a few planes. I put down, and walked into that front bar, and there were tracks from “L.A. Woman” on the jukebox! Can you imagine? All that desert country was transformed for me, everything. The colours and the sandhills and that dreadful whiteness on Lake Eyre, it all made sense. Music shifts things. It’s the key. That’s why traditional people listen to West Coast music so much.’

‘They do?’

‘Absolutely. Grateful Dead, Quicksilver Messenger Service, Steely Dan – you just can’t move out in the Western Desert without your California classics.’

(Nicolas Rothwell, Wings of the Kite-Hawk – A journey into the heart of Australia)

Θυμάμαι το hotel στο William Creek, αλλά όχι το jukebox… Θυμάμαι όμως τους τοίχους – και το ταβάνι! – καλυμμένους από σουβενίρ όλων των ειδών – κάρτες, μπλουζάκια, φοιτητικές ταυτότητες, εσώρουχα, σκίτσα, κασκέτα, σημαίες – που μάζευε ο Neville τα τελευταία τριάντα χρόνια από τους επισκέπτες του…

– Καλά, είσαι εδώ τριάντα χρόνια;

– Ναι. Αυτό το hotel υπάρχει από το 1880. Στην Ελλάδα, το 1880 μπορεί να είναι σαν χτες, αλλά για τα δεδομένα της Αυστραλίας είναι αρχαίο.

– Και πόσοι ζείτε εδώ;

– Επτά άνθρωποι. Εγώ, η γυναίκα μου και άλλοι πέντε. Αλλά τώρα είμαστε τρεις. Οι υπόλοιποι λείπουν.

– Κατάλαβα. Εσύ, η κοπέλα που σερβίρει, και ένας τύπος που είδα να βγαίνει από τον αεροδιάδρομο.

– Ναι. Είναι ο πιλότος μας.


Δεν θυμάμαι το jukebox στο William Creek Ηotel… Θυμάμαι όμως τη στοιχειωμένη λευκότητα γύρω από την Lake Eyre, και πώς θα την ξανάβλεπα, λίγα χρόνια μετά, σε όλο της το μεγαλείο, οδηγώντας νότια από τη Dakhla, προς τη Μαυριτανία…

South Australia, Marree to Lake Eyre, December 2007

Western Sahara, Dakhla to Mauritania, April 2009

Δεν θυμάμαι αν είχε jukebox στο William Creek Ηotel, ή τι μουσική έπαιζε όταν μπήκα να φάω… Με θυμάμαι όμως να οδηγώ στις ερήμους της κεντρικής Αυστραλίας, και να ακούω Neil Young, παιδί της Δυτικής Ακτής, από τον Καναδά… Με θυμάμαι να ακούω Hoodoo Gurus, παιδιά της εποχής μου, από το Sydney…

And I can remember that, somehow, it felt exactly right…

Το Antonov σηκώνει σκόνη, καθώς πιάνει στον χωμάτινο διάδρομο. Είμαι πίσω, μετά από ένα μήνα άδεια. Μιλάω με τον Choe.

«Ο κόσμος λέει για σένα. Αλλά λέει και για τον Bac.».

Είναι Νοέμβριος. Είμαι ακόμα “διοικητεύων μέχρι νεωτέρας”.

Η ερώτηση ήταν τι ακούγεται για τη θέση τού διοικητή.

. . .

Ταγματάρχης Rudolf Bac. Ο ένας από τους δύο Αυστριακούς τής MINURSO.

Τον είχα συναντήσει όταν ήμουν στο αρχηγείο τον Οκτώβριο, για τη σύσκεψη των επικεφαλής εθνικών αποστολών. Είχε μόλις έρθει.

Φαινόταν ωραίος τύπος. Τον προόριζαν για το Mahbas.

Απόρησα όταν, τηλεφωνώντας στο φυλάκιο μου από το Laayoune, την προηγούμενη μέρα, το σήκωσε εκείνος, αξιωματικός υπηρεσίας.

«Σε περιμένουμε να ‘ρθείς», μου είπε.

. . .

Όταν έφτασα, δεν χρειάστηκα πολλή ώρα για να σχηματίσω την εικόνα.

Ο Bac έχει εννέα ειρηνευτικές αποστολές πίσω του. Αυτή είναι η δέκατη. Αργότερα, θα μου διηγηθεί πώς αναγκάστηκαν να εκκενώσουν το φυλάκιό τους στην Ερυθραία, με τις σφαίρες γύρω να πέφτουν χαλάζι.

29 Ιουνίου 2006, United Nations Mission in Ethiopia & Eritrea (UNMEE), φυλάκιο Badme. Ο αντισυνταγματάρχης Rudolf Bac καθιστός, δεύτερος από αριστερά. Δεύτερος από δεξιά, ο υποπλοίαρχος Ηλίας Δέδης, σήμερα στο Κονγκό

Ο στρατηγός έχει επίσης πλούσιο παρελθόν σε αποστολές τού OHE. Είχαν συνυπηρετήσει, στα Υψώματα του Γκολάν.

Ενώ ήμουν με άδεια στην Κίνα, ο Bac πήγε όντως στο Mahbas. Δύο μέρες μετά, με ένα τηλεφώνημα, τον κατέβασαν στο Oum Dreyga.

Έχει λογική. Ο Bac είναι έμπειρος. Στην πραγματικότητα, είναι συνταγματάρχης. Το Oum Dreyga είναι σημαντικό φυλάκιο. Τεράστια περιοχή ευθύνης. Επικίνδυνη. Τον Ιούλιο ανατράπηκε ένα αμάξι. Τον Αύγουστο μια περίπολός του έπεσε σε νάρκη.

Δεν είναι αστείο.

Χρειάζονται κάποιον ικανό. Κάποιον που να μπορούν να εμπιστευτούν. Κάποιον έμπειρο.

Κάποιον σαν τον Bac.

Εγώ ήμουν απλώς μια προσωρινή λύση ανάγκης.

. . .

Θυμάμαι τον Σεπτέμβριο, όταν ήρθε το σήμα που με όριζε υποδιοικητή, και τα έβαψα μαύρα, επειδή αυτό σήμαινε ότι θα έμενα. Το όνομά μου ήταν ήδη στη λίστα των επόμενων μεταθέσεων. Δεν έβλεπα την ώρα να φύγω από το κολαστήριο τού Oum Dreyga. Όπως όλοι.

Αλλά αυτό έχει αλλάξει. Το Oum Dreyga έχει αλλάξει.

Το αλλάξαμε.

. . .

Έχω πει πολλές φορές ότι η περιπολία είναι ένα από τα καλύτερα παραδείγματα ομαδικής δουλειάς. Σκέφτηκα πρόσφατα ότι το ίδιο ακριβώς θα μπορούσα να πω και για την διαδικασία εκπαίδευσης και πιστοποίησης. Οπωσδήποτε, είναι κατ’ αρχήν δουλειά του εκπαιδευόμενου και του σπόνσορά του. Αλλά συμμετέχουμε όλοι μας. Ενεργά. Δείχνοντας, εξηγώντας, καθοδηγώντας… μοιραζόμενοι τη γνώση και την εμπειρία μας…  και στο τέλος εξετάζοντας. Θέλω να σταθώ λίγο, στη διαδικασία πιστοποίησης και εξέτασης, απευθυνόμενος στους συναδέφους μας που είναι ακόμα υπό εκπαίδευση. Όπως ξέρετε, αυτοί που σας πιστοποιούν είμαστε εμείς. Δεν είναι ο στρατηγός, δεν είναι ο αξιωματικός εκπαίδευσης του αρχηγείου ή κάποιος άλλος από αλλού. Είμαστε εμείς, οι σύντροφοί σας. Η ιδέα είναι ότι πρέπει να μας πείσετε, εμένα, τον υποδιοικητή και τα παλιότερα μέλη, ότι είστε ικανοί να πάρετε μια περιπολία, να την οδηγήσετε εκεί έξω, να κάνετε τη δουλειά και να την φέρετε πίσω ασφαλή. Αυτό είναι όλο, και από μια άποψη είναι απλό. Εδώ, στο Oum Dreyga, δεν υπάρχουν τρυκ. Κανείς δεν θα προσπαθήσει να σας βάλει τρικλοποδιές με ερωτήσεις – παγίδες. Κανείς δεν θα σας κάνει τον έξυπνο, κανείς δεν θα επιχειρήσει να σας κάνει να νιώσετε ηλίθιοι. Αλλά, πιστέψτε με, δεν ήταν πάντα έτσι…

Δεν ήταν πάντα έτσι…

Αλλά οι μοναδικοί επιζήσαντες από εκείνη την περίοδο είμαστε εγώ και ο Yaser…

Κανείς άλλος…

. . .

«Christos, αδειάζει μια θέση στη διεύθυνση πληροφοριών. Μίλησα με τον Αιγύπτιο διευθυντή. Του είπα για σένα.»

Είναι ο Yaser, στο τηλέφωνο, από το Laayoune.

«Δεν ξέρω, φίλε… Δε γουστάρω καθόλου στο αρχηγείο… Το ξέρεις…»

και η Zetti δεν είναι πια εκεί

«Το ξέρω, αλλά… Κοίτα, Christos, όλοι εδώ λένε ότι ο Rudolf θα γίνει διοικητής μόλις τελειώσει την εκπαίδευση… Δεν θα υπάρχει χώρος για σένα εκεί… Πρέπει να φύγεις, αδερφέ μου… Και αυτή η θέση νομίζω είναι καλή ευκαιρία.»

«Καλά… Άσε να το σκεφτώ και θα σε πάρω…»

. . .

«Έχει να κάνει με κείμενα», μου λέει ο Pascal, ο Γάλλος που είναι τώρα στην εν λόγω θέση. «Διαβάζεις όλες τις πηγές, και κάθε μέρα φτιάχνεις το δελτίο πληροφοριών. Μεταξύ άλλων, αποκτάς και μια συνολική, στρατηγική εικόνα για την αποστολή.»

Είναι η δεύτερη θητεία τού Pascal στη MINURSO. Την πρώτη φορά ήταν διοικητής στο Awsard.

«Αλλά δεν πρέπει να μιλάς γαλλικά;»

«Όχι απαραίτητα. Αλλά…»

«Τι;»

«Εσύ δεν μπορείς να κάνεις αίτηση. Είσαι διοικητής.»

«Δεν είμαι. Είμαι διοικητεύων μέχρι νεωτέρας. Και όχι για πολύ ακόμα.»

Αισθάνομαι τον Pascal να χαμογελάει, στην άλλη άκρη τής τηλεφωνικής γραμμής.

«Ναι… Ο Bac», λέει.

«Κάπως έτσι…»

Σιωπή. «Κοίτα, Christos…»

«Τι;»

«Εγώ λέω ότι είσαι διοικητής…»

. . .

Κείμενα.

Αναγνώσεις. Αναλύσεις. Περιλήψεις. Αποδελτιώσεις.

Στρατηγική εικόνα για την αποστολή…

Μερικούς μήνες πριν, στην Ελλάδα, θα σκότωνα για μια τέτοια δουλειά.

Αλλά τώρα είμαι εδώ…

… είμαι στην έρημο…

… και αρκετά με τα κείμενα των άλλων…

… sorry Yas…

. . .

Ο διευθυντής προσωπικού παίρνει τηλέφωνο ένα απόγευμα. Ζητάει τον Rudolf.

«Τι σε ήθελε;»

Ο Rudolf ανάβει τσιγάρο. Καπνίζουμε μαζί έξω. Σούρουπο.

«Ρώτησε πότε αναμένεται να τελειώσω την εκπαίδευση.»

. . .

Σε μια κινηματογραφική εκδοχή της ιστορίας, σε αυτό το σημείο, σηκώνομαι όρθιος. Κατεβάζω δύο Jameson μονορούφι. Σκουπίζω τα χείλη μου με το μανίκι. Τους κοιτάω.

Θέλετε το Oum Dreyga;

ΟΚ… Ελάτε να το πάρετε…

… αν σας παίρνει…

(Μια μέρα ανακάλυψα με έκπληξη ότι ο γάλλος αξιωματικός πληροφοριών μου, λοχαγός Alex Verdat, είχε βάλει αυτή τη φωτογραφία ως θέμα στο desktop του υπολογιστή του. "Με βοηθάει να μην τεμπελιάζω", μου είχε πει...)

. . .

Τα πράγματα, βέβαια, δεν έγιναν έτσι.

Συνέχισα να κάνω τη δουλειά μου. Ήσυχα. Και να σκέφτομαι.

Σε τελική ανάλυση, εγώ δεν είμαι αυτός που, σε ανύποπτο χρόνο, περιέγραψε Το Σύνδρομο της Σαντορίνης;

(Ποιο;)

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ

Καλώς ή κακώς, οι διαδρομές ζωής πολλών ανθρώπων μπορούν να παραλληλιστούν με ένα ταξίδι, ας πούμε από την Αθήνα στην Κρήτη, με ιστιοφόρο. Κάθονται κάτω, σχεδιάζουν και αποφασίζουν ότι, για να πάνε στην Κρήτη, πρέπει πρώτα να περάσουν από τη Σαντορίνη.

Βάζουν πλώρη για Σαντορίνη. Βλέπουν το νησί, προσπαθούν να προσεγγίσουν. Ο άνεμος όμως δεν είναι ευνοϊκός. Χωρίς να το καταλάβουν, σιγά-σιγά έχουν παρασυρθεί σε μια θέση όπου η Σαντορίνη δεν είναι πλέον ανάμεσα σε αυτούς και την Κρήτη. Η Σαντορίνη εξακολουθεί να είναι μπροστά τους, αλλά τώρα η Κρήτη είναι πίσω τους. Αυτό που πρέπει να κάνουν είναι μεταβολή, να αφήσουν τη Σαντορίνη και να συνεχίσουν για την Κρήτη.

Οι άνθρωποι δεν το αντιλαμβάνονται, και συνεχίζουν να πασχίζουν να πιάσουν Σαντορίνη…

Σε μια άλλη εκδοχή του ταξιδιού, η στάση στη Σαντορίνη είναι πραγματικά απαραίτητη – ξεκούραση, επισκευές, προμήθειες. Αποβιβάζονται για μερικές μέρες. Και οι μέρες γίνονται εβδομάδες, και οι εβδομάδες μήνες, και μια καλή δουλίτσα στο δήμο και η Σαντορίνη είναι μια χαρά. Δεν μιλάμε για μια συνειδητή απόφαση, για έναν συλλογισμό που θα κατέληγε στο ότι είναι προτιμότερο να μείνουν εκεί, απορρίπτοντας τη συνέχιση του ταξιδιού ως ψυχαναγκασμό. Όχι. Η Κρήτη απλώς ξεχνιέται. Δεν υπήρξε ποτέ.

Και μένουν εκεί, στη Σαντορίνη, το νησί των λωτοφάγων…

* * *

Ξύπνα. Θυμήσου. Δεν ήρθες εδώ για να γίνεις διοικητής ή κάτι τέτοιο. Αυτό ήταν απλώς ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα απίθανων συγκυριών. Ήρθες εδώ για να δεις την έρημο. Και τις δύο πλευρές της αποστολής. Τους αντάρτες τού POLISARIO, να γερνάνε και να αποδεκατίζονται από το χρόνο, όχι πολεμώντας, αλλά περιμένοντας. Τους πραγματικούς βεδουίνους, στην άλλη πλευρά. Τις προϊστορικές βραχογραφίες και τα ταφικά μνημεία… Τις Σπηλιές τής Tifariti, το Βουνό τού Διαβόλου…

Ναι. Αλλά…

Φύγε… Άσε το φυλάκιο στον Rudolf και κανόνισε να πας στην Tifariti, στον φίλο σου τον Max… Κανείς δεν θα σου πει όχι… Πήγαινε στο Mijek ή στο Agwanit – μικρά φυλάκια, μετά το Oum Dreyga θα είναι σαν διακοπές. Θα έχεις χρόνο για σένα. Τέρμα οι οχτάωρες και εννιάωρες περιπολίες. Τέρμα οι σκοτούρες τής διοίκησης. Θα αρχίσεις πάλι να διαβάζεις…

Να διαβάζω…

Φύγε. Έχεις μολυνθεί. Είσαι άρρωστος.

Ε;

Βολεύτηκες εδώ. Νιώθεις πλέον σαν στο σπίτι σου. Που σημαίνει ότι είναι ώρα να ξεκαλουπώνεις. Δίνε του. Πακετάρισέ τα και φύγε, πήγαινε να ξαναγίνεις νέος, να αρχίσεις πάλι από την αρχή, αλλού. Δεν έφυγες από την Αθήνα για να αράξεις στο Oum Dreyga.

Ναι, αλλά…

Αλλά τι, ρε ηλίθιε;;;;;

… από μικρό κι από τρελό, λένε, μαθαίνεις την αλήθεια…

Ε;;;

. . .

Ο τρελός τού Oum Dreyga ήταν επισμηναγός των ρωσικών διαστημικών δυνάμεων. Λεγόταν Denis Kornev.

24 Νοεμβρίου 2009, με τον Denis, στην αποχαιρετηστήρια παράταξη προς τιμήν του. Στο βάθος ο Alan, αξιωματικός προσωπικού.

Από εκείνη την ημέρα, καθιέρωσα την αναμνηστική φωτογραφία "thumbs up". Όρθιοι από αριστερά: ταγματάρχης Hunejune Choe (Νότια Κορέα), ταγματάρχης Davor Popovic (Κροατία), λοχαγός George Boamah (Γκάνα), ταγματάρχης Muhammad Aftab (Πακιστάν), ταγματάρχης Igor Buriyan (Ρωσία), λοχαγός Alex Verdat (Γαλλία), σμηναγός ιπτάμενος Gildas Sittaramme (Γαλλία), ταγματάρχης Rudolf Bac (Αυστρία, συνταγματάρχης στην πραγματικότητα), υποπλοίαρχος Shomoon Sarwar (Μπαγκλαντές). Καθιστοί, από αριστερά: λοχαγός οδοντίατρος Moses Azuoru (Νιγηρία), ταγματάρχης Mohamed Mounir (Αίγυπτος, υποδιοικητής), επισμηναγός Denis Kornev (Ρωσία, τιμώμενος), επισμηναγός Christos Tsatsoulis (Ελλάδα, προσωρινός διοικητής), πλωτάρχης πεζοναυτών Alan Vieira (Βραζιλία), λοχαγός David Clarke (Ιρλανδία). Τη φωτογραφία τράβηξε ο υποπλοίαρχος Jairo Lainez, από την Ονδούρα

Ήταν καλό παιδί. Ικανός σαν δαίμονας. Έμπειρος, με δώδεκα μήνες πίσω του και μια εξάμηνη παράταση. Πρόθυμος. Problem solver, αν κατάφερνες να τον εστιάσεις κάπου. Ομαδικός παίκτης.

Και τελείως τρελός…

Έχω ήδη περιγράψει πώς κατάφερε να προξενήσει τροχαίο ατύχημα, την ίδια μέρα που μια περίπολός μας έπεσε σε νάρκη.

Ο Denis ήταν αξιωματικός ψυχαγωγίας. Υπεύθυνος για τα πάρτυ.

Είχαμε πάρτυ κάθε Σάββατο, κάθε φορά με ένα ή περισσότερα τιμώμενα πρόσωπα: welcome party, όταν ερχόταν κάποιος καινούριος· congratulations party, όταν κάποιος ολοκλήρωνε τον κύκλο εκπαίδευσης· και farewell party για αυτούς που έφευγαν. Μίλαγαν όλοι, ένας-ένας, απευθυνόμενοι προς τον τιμώμενο, ο οποίος μίλαγε προτελευταίος.

Τελευταίος μιλούσε ο διοικητής…

Αγορεύοντας - welcome Abdulai, congratulations Jairo, farewell David...

Ο αξιωματικός ψυχαγωγίας συντόνιζε τη διαδικασία. Έδινε το λόγο, αναγγέλοντας τον ομιλητή…

Ήταν σε ένα τέτοιο πάρτυ. Ο τιμώμενος είχε μόλις τελειώσει. Ήταν η σειρά μου.

“Κυρία και κύριοι”, είχε πει ο Denis, “και τώρα… ο βασιλιάς τού Oum Dreyga”…

Kingdom of Oum Dreyga

"Sir, I request permission to start the farewell parade" - "Permission granted"

* * *

Βασιλιάς, φυσικά, δεν ήμουν… και βασιλιάς, φυσικά, αισθανόμουν

Είχα βρεθεί επικεφαλής μιας υπέροχης συμμορίας, μιας ομάδας ανθρώπων που είχε γίνει μια γροθιά…

Ένας για όλους κι όλοι για έναν…

* * *

30 Σεπτεμβρίου 2009. Είμαι ακόμα υποδιοικητής, με τον διοικητή να λείπει με άδεια στο Πακιστάν.

14:10. Έχω μόλις γυρίσει από περιπολία. Βγαίνω από το αυτοκίνητο και ανάβω τσιγάρο, με τη μηχανή αναμμένη.

Με πλησιάζει ο George, λοχαγός από τη Γκάνα, αξιωματικός υποστήριξης.

Κρατάει χαρτιά.

O George, δεξιά, σε περιπολία με τον Yaser, 29 Ιουλίου 2009. Ένα μήνα μετά, το αυτοκίνητο στο οποίο ακουμπάνε θα πέσει σε νάρκη και θα καταστραφεί, ευτυχώς χωρίς θύματα...

“Αμάν, ρε φίλε”, λέω γελώντας. “Ούτε τσιγάρο δεν προλαβαίνω να ανάψω…”

Ο George είναι αναστατωμένος.

Μου δείχνει το πρώτο χαρτί – ένα μήνυμα από τον προϊστάμενο μεταφορών τής αποστολής, προς έναν επιτελή τού αρχηγείου, με κοινοποίηση στον τεχνικό διευθυντή και στη μισή MINURSO.

“Φαίνεται”, γράφει μεταξύ άλλων, “ότι οι συνάδελφοί σας στο Oum Dreyga δεν διαβάζουν e-mails”.

Το μήνυμα αφορά ένα υποτιθέμενο λάθος στην ημερήσια αναφορά (situation report – SITREP) τού George, σχετικά με το status ενός αυτοκινήτου μας, για το οποίο είχαμε λάβει ένα email την προηγούμενη μέρα.

Το δεύτερο χαρτί που κρατάει ο George, είναι η ημερήσια αναφορά του.

Και είναι σωστή.

“Τ-τί είδους άνθρωποι είναι αυτοί;” ψελλίζει.

Κουνάω το κεφάλι. “Ηρέμησε”, λέω. “Έχεις δίκιο. Άστο πάνω μου.”

“Πώς… πώς μπορεί κάποιος να στέλνει τέτοιο μήνυμα; Κ-και τώρα τι πρέπει να του απαντήσω εγώ;”

Ο George τρέμει.

Βάζω το χέρι μου γύρω από τους ώμους του. “Εσύ δεν θα απαντήσεις τίποτα. Θα πας μέσα και θα ηρεμήσεις. Αναλαμβάνω εγώ.”

Το ανέλαβα…

To: Chief Transport Officer, Mission Headquarters (MHQ)
From: TS Commander, Oum Dreyga
Date: Sep 30, 2009 11:58PM
Subject: In Oum Dreyga, we definitely *read* incoming emails…

Dear Mr O’Neill,

It was with really deep sorrow that I became aware of your last email message, included below. I have heard, lately, that there are persistent rumours in the MHQ regarding teamsite Oum Dreyga and its people, describing them as lazy troublemakers, who enjoy hitting mines as a hobby. Unfortunately, I am obliged to start believing that, indeed, there are really such rumours, rendering MHQ personnel rather eager to discover mistakes and omissions in Oum Dreyga, even when there is neither.

I will very kindly request that you have a second look in our today’s (30 Sep) daily SITREP. You will discover that vehicle MIN 617 is correctly reported in our inventory, as being located in Laayoune and with the remark «replaces MIN 643». Major Mahmoud Ragaay, whom I would sincerely like to thank for his kind communication and cooperation, is not exactly accurate in his last message: there was never any «correction» in that SITREP, simply because there was no error to be corrected.

[…]

In any case, and even if indeed there was some actual error or omission in our SITREP, I think that we could handle it more gently than sending emails to everyone involved, claiming that these guys «in Oum Dreyga do not read e-mails». And believe me, it is really bad for the morale of hard-working UNMO’s, in a time that we need it high…

Dear Mr O’Neill,

From the days that I used to be the teamsite motor transport officer, I can only recall excellent communication and cooperation between us, even when the situation was far from ideal (accidents, destroyed cars etc.). Maybe this is one of the reasons that I felt really sorry reading your last message. I have absolutely no reason to believe that we will not continue cooperating in the good, efficient way we have done it so far. But please, don’t believe the rumours!

With best regards

Christos TSATSOULIS
MAJOR
A/CDR
TS UMD

. . .

Ο Thomas O’Neill είναι Ιρλανδός, μόνιμος υπάλληλος του ΟΗΕ, στη MINURSO εδώ και 12 χρόνια, στα πρόθυρα της συνταξιοδότησης. Προϊστάμενος μεταφορών – chief transport officer, και κολλητός φίλος τού John Jameson σε ευγενείς ποσότητες…

Ο Tom απάντησε: δεν πιστεύω σε φήμες, και ουδέποτε αναφέρθηκα σε αξιωματικούς με την έκφραση “these guys”…

Και όπως έχει συμβεί με δεκάδες ανθρώπους στην καριέρα μου με τους οποίους έχω τζαρτζαριστεί με παρόμοιο τρόπο, από εκείνη την ημέρα –για την ακρίβεια, από την επόμενη φορά που συναντηθήκαμε– γίναμε κολλητοί…

Ο George ηρέμησε…

Λίγες μέρες μετά περιμέναμε τον διευθυντή επιχειρήσεων. Υπήρχε μια ανησυχία, σχετικά με κάποιες δραστηριότητές μας παρουσία του.

“Θα το κάνουμε έτσι”, λέω. “Και αν ο διευθυντής σάς πει οτιδήποτε, θα τον στείλετε σε μένα.”

Ο George χαμογέλασε…

“Κάνουμε τη δουλειά μας, με τον επαγγελματισμό και το ομαδικό πνεύμα που μας διακρίνει όλους. Και την κάνουμε καλά. Θα κάνουμε και λάθη. Δεν γίνεται αλλιώς – ο μοναδικός τρόπος να μην κάνεις λάθη είναι να μην κάνεις τίποτα. Αλλά είμαστε το πιο πολυάσχολο φυλάκιο της MINURSO, και το ξέρουμε, και δεν επιτρέπουμε σε κανέναν να μας κάνει τον έξυπνο. Οποιοσδήποτε εξωτερικός επιχειρήσει κάτι τέτοιο, δεν τσιμπάτε, δεν τσαντίζεστε και δεν ασχολείστε: τον παραπέμπετε σε μένα. Εσείς κοιτάτε να κάνετε τη δουλειά σας, και να μη δίνετε αφορμές. Τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνω εγώ. Για ένα πράγμα θέλω να είστε σίγουροι…”

Ξαφνικά, αισθάνομαι τσαντισμένος.

Ξαφνικά, φωνάζω…

“As long as I am sitting in this chair, NOBODY fucks with Oum Dreyga…”

Και, να με πάρει ο διάολος, νομίζω ότι ακούγομαι πειστικός…

. . .

Τα περί ηθικού που έγραψα στον Tom ήταν σοβαρά. Τέλη Σεπτεμβρίου, ένα μήνα μετά το ατύχημα με τη νάρκη, και από το αρχηγείο δεν μας είχε επισκεφθεί ακόμα κανείς. Ο κόσμος αισθανόταν προδομένος και περιφρονημένος. Οι εξυπνάκηδες της επιτροπής διερεύνησης ενδιαφέρονταν μόνο σε ποιον θα το φορτώσουν. Έχω γράψει, παλιότερα, ότι η έκρηξη εκείνης της νάρκης και ό,τι ακολούθησε – μούδιασμα, ανακρίσεις, απομάκρυνση του διοικητή – άφησαν το Oum Dreyga κυριολεκτικά ερείπιο.

Δεν ήταν κυριολεκτικό. Αλλά ήταν αληθές.

Άρχισα να θίγω το θέμα τού χαμηλού ηθικού στην εβδομαδιαία αναφορά τού διοικητή:

“UNMOs at teamsite have begun noticing and discussing that, almost one month after the mine incident, nobody from the Higher Command has visited the teamsite for expressing their encouragement, sympathy and support.  After the visits of the investigation teams, they have been left with the impression that Mission Headquarters’ only concern is to find people which will be held personally responsible. They feel disappointed and abandoned by the Headquarters. The morale is not high.”

. . .

Mε παίρνουν από το γραφείο τού Ιρλανδού διευθυντή επιχειρήσεων. Ο διευθυντής θα επισκεφτεί το φυλάκιο την Παρασκευή, 2 Οκτωβρίου. “Έστειλες και μία αναφορά, και έλεγες για το ηθικό”.

“Δύο.”

“Τι δύο…”

“Έστειλα δύο αναφορές.”

… και, για να είμαι ειλικρινής, είχα αρχίσει να αναρωτιέμαι αν τις διαβάζετε…

“Ο διευθυντής δεν το είδε θετικά.”

“ΟΚ, τον περιμένω να το συζητήσουμε από κοντά.”

Από την προηγούμενη επίσκεψη του Ιρλανδού, 11 Ιουνίου 2009. Διακρίνονται ο Ali (Πακιστάν, υποδιοικητής), ο Enam (Κροατία, διοικητής) και εγώ (αξιωματικός υπηρεσίας)

Όταν προσγειώνεται ο Ιρλανδός, εγώ δεν είμαι εκεί, όπως όφειλα. Είχαμε μόλις ξεφορτώσει δύο τόνους cargo από το Antonov, έκανα ντους και δεν υπολόγισα καλά το χρόνο. Όταν φτάνω στον διάδρομο προσγείωσης, είναι ήδη εκεί και με περιμένει. Και δεν πρόλαβα και να ξυριστώ. Τριών ημερών γένια…

Τον φέρνω στο φυλάκιο, φτιάχνουμε καφέ, βγαίνουμε έξω να καπνίσουμε. Κόβω τις τυπικότητες και μπαίνω στο θέμα.

“Well, sir… I hope I have not been a pain in the ass…”

Ο Ιρλανδός ανάβει το τσιγάρο του. Κουνάει το κεφάλι. Χαμογελάει.

“Oh yes, you have…

Περίφημα…

. . .

Σε προσωπικό επίπεδο, έχουμε καλή χημεία με τον διευθυντή επιχειρήσεων. Πολύ καλή. Και σοβαρές διαφωνίες στα επαγγελματικά.

Καθόμαστε εκεί και τα συζητάμε όλα. Ανοιχτά. Στα ίσια.

Θεωρεί ότι η αναφορά μου περί χαμηλού ηθικού ήταν αντιστρατιωτική.

“Λυπάμαι που το ακούω”, λέω. “Όχι μόνο δεν είχα καμιά τέτοια πρόθεση, αλλά και δεν θεωρώ ότι ενήργησα αντιστρατιωτικά. Λυπάμαι πραγματικά που όταν οι αναφορές περιορίζονται στα τετριμμένα, σε ένα σωρό πληροφορίες ρουτίνας που, ούτως ή άλλως, έχουν ήδη υποβληθεί στο αρχηγείο μέσα από 15 διαφορετικά κανάλια, είναι ΟΚ, και όταν ακουμπάνε ουσιαστικά και σοβαρά θέματα, θέματα που απαιτούν λύση, γίνονται δυσάρεστες… Και εντάξει, το δυσάρεστες να το δεχτώ – σε τελική ανάλυση, η αναφορά ενός προβλήματος δεν μπορεί παρά να μην είναι ευχάριστη… Αλλά αντιστρατιωτική; Με συγχωρείτε, δεν το δέχομαι αυτό…”

… και το θεωρώ προσβλητικό, αλλά δεν στο λέω… τυγχάνεις φιλοξενούμενός μου…

“Και εκείνο το θέμα που προέκυψε με τον Thomas O’Neill”, λέει. “Σου έστειλε ένα mail δυο γραμμές, και συ έκατσες και έγραψες… βιβλίο!”

Γελάω. “E, όχι και βιβλίο… Ένα δοκίμιο (essay) έγραψα…”

… γιατί, μεταξύ μας, απολαμβάνω να γράφω… αλλά δεν θα στο πω ακόμα…

“Έστω, δοκίμιο… Αντέδρασες υπερβολικά.”

“Ναι, μπορεί να φαίνεται έτσι όταν κάθεσαι σε ένα γραφείο στο αρχηγείο και βλέπεις μόνο email… Φυσικά, όταν είσαι εδώ τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά. Έπρεπε να βλέπατε τον αξιωματικό υποστήριξης, όταν πήρε το μήνυμα του Tom. Ο τύπος έτρεμε… Έχω πει, και θα το λέω ξανά και ξανά: εδώ είναι Oum Dreyga! Δεν είναι Mijek, δεν είναι Mehaires, δεν είναι Agwanit… Είμαστε ίσως το πιο πολυάσχολο φυλάκιο της αποστολής, οι άντρες δουλεύουν πραγματικά σκληρά, βγαίνουν για περιπολίες έξι και εφτά και οχτώ ώρες, και όταν γυρίζουν έχουν να ασχοληθούν και με τη δουλειά γραφείου… Δεν τους αξίζει να τρώνε χλαπάτσες από το αρχηγείο, ακόμα και όταν κάνουν λάθη, πόσο μάλλον όταν, στην περίπτωση που συζητάμε, είναι σωστοί, απλώς ο συμπατριώτης σας μάλλον είχε αρχίσει τα Jameson μεσημεριάτικα και δεν έβλεπε τι διάβαζε…”

Ένα πρωί, ο Tom δεν πήγε στο γραφείο… Ανησύχησαν και άρχισαν να τον ψάχνουν… Τον βρήκαν στο δωμάτιό του, τύφλα, ημιαναίσθητο…

Δώδεκα χρόνια εδώ…

“… οπότε εγώ τι έπρεπε να κάνω;”, συνεχίζω. “Να πω στον δικό μου έλα ρε George, χαλάρωσε, δεν έγινε και τίποτα… Και την επόμενη μέρα να τον στείλω περιπολία, ανάμεσα σε ναρκοπέδια, σε αυτήν την ψυχολογική κατάσταση… Ωραίος διοικητής θα ήμουν!”

Πάει να πει κάτι, αλλά τον διακόπτω.

Έχω αρχίσει να χειρονομώ…

“Να σας πω κάτι; Δυο βδομάδες πριν, μου έστειλαν το 616, σε αντικατάσταση του αυτοκινήτου που διέλυσε ο Κινέζος τον Ιούλιο. Και μαντέψτε… Μου το έστειλαν με λάστιχα πόλης! Ωραίο, ε; Καταπληκτικό! Λάστιχα πόλης! Δηλαδή εγώ τι έπρεπε να κάνω, να αρχίσω να στέλνω εξυπνακίστικα email από δω κι από κει, [παίρνω προσποιητό υφάκι] φαίνεται ότι οι συνάδελφοί μας στο αρχηγείο δεν ξέρουν ότι στο Oum Dreyga δεν έχουμε άσφαλτο…;”

Αγριεύει. “Έπρεπε να μιλήσεις με τον Tom, να τους κόψει τον κώλο!”, λέει έντονα.

Γελάω.

“I’m sorry, sir… Είναι προφανές ότι έχουμε τελείως διαφορετική προσέγγιση… Εγώ είχα ένα πρόβλημα μπροστά μου, ένα πρόβλημα που χρειαζόταν λύση… Το τελευταίο πράγμα που με απασχολούσε, εκείνη τη στιγμή τουλάχιστον, ήταν το ποιος φταίει… Φυσικά, μπορούσα να στείλω μήνυμα στον Tom, και σε σας, και στον τεχνικό διευθυντή, και στον στρατηγό, και στον μπαμπά μου, και μετά να κάτσω αναπαυτικά στην καρέκλα μου και να λέω εγώ το ανέφερα, και να περιμένω άλλους να λύσουν το δικό μου πρόβλημα, δηλαδή το ότι είχα εδώ ένα αυτοκίνητο που δεν μπορούσα να χρησιμοποιήσω… Συγγνώμη, αλλά εγώ δεν παίζω έτσι… Έλυσα το πρόβλημα στο δικό μου επίπεδο – πήρα τα λάστιχα από το 588, που επρόκειτο να το φορτώσουμε στη νταλίκα και να το στείλουμε πάνω για γενική επισκευή, και τα έβαλα στο 616… Και ξέρετε, αφ’ ότου έλυσα το πρόβλημα, το ξέχασα… Δεν ασχολήθηκα περαιτέρω… Είπαμε, εδώ είναι Oum Dreyga. Έχουμε και δουλειές…”

Δεν μιλάει.

“Και, παρεπιμπτόντως… όταν πρέπει να κόψω κώλους, το κάνω μόνος μου. Δεν χρειάζομαι βοήθεια.”

Με κοιτάει, μάλλον διερευνητικά. Δείχνει να προσπαθεί να με ζυγίσει.

Δεν ξέρω τι διάολο βλέπει…

“Για να γυρίσουμε σε αυτό που λέγαμε στην αρχή, για την αναφορά μου περί χαμηλού ηθικού – ξέρετε, όλα συνδέονται, κι ας φαίνονται άσχετα εκ πρώτης όψεως… Αν υπερασπίζομαι τους άντρες μου σε περιπτώσεις σαν και αυτή με τον Tom, δεν το κάνω από συναισθηματικούς λόγους, παρόλο που και το συναίσθημα παίζει ρόλο… Δεν το κάνω για να φανώ καλός στα μάτια τους… Όπως έγραψα στην αναφορά μου, καλώς ή κακώς, δικαιολογημένα ή όχι, σας αρέσει-δεν σας αρέσει, αυτοί οι άνθρωποι εδώ, μετά τα τελευταία γεγονότα, αισθάνονται εγκατελειμμένοι… Παρατημένοι… Αισθάνονται ότι εσείς εκεί πάνω δεν νοιάζεστε… Δεν δίνετε δεκάρα… ”

“Δεν είναι έτσι. Φυσικά νοιαζόμαστε…”, λέει, μάλλον άψυχα.

“Θα φτάσω και εκεί – άλλο θέλω να πω τώρα: όταν ο κόσμος –επαναλαμβάνω, καλώς ή κακώς, δεν το εξετάζω– αισθάνεται έτσι…”

Σταματάω και τον κοιτάω στα μάτια.

“… ο μόνος που του απομένει, είναι ο τύπος που κάθεται σε κείνο το γραφείο που γράφει απ’ έξω Διοικητής. Πρέπει να νιώσει ότι, τουλάχιστον αυτός ο τύπος, είναι μαζί του, ότι τον καταλαβαίνει και νοιάζεται και τον υποστηρίζει… Αλλιώς, αυτή η αίσθηση εγκατάλειψης θα γίνει παραίτηση, και η δουλειά θα πάει στο διάολο, μαζί με πολλά άλλα…”

Ανάβω τσιγάρο. Κοιτάω αλλού.

“Ξέρετε πόσες φορές αναγκάστηκα να κάνω τον κλόουν; Πόσες φορές αναγκάστηκα να δώσω παράσταση; Να τους πω πράγματα που δεν πίστευα; Κύριοι, η αποστολή μας και… μαλακίες! ΜΑΛΑΚΙΕΣ! Βγαίνουμε έξω, οδηγούμε για 200 και 300 χιλιόμετρα μες στην έρημο, ανάμεσα σε ναρκοπέδια, μόνο και μόνο για να συναντήσουμε έναν αγουροξυπνημένο Μαροκινό, με σαγιονάρες, τον οποίο θα ρωτήσουμε για τα όπλα και το προσωπικό του, για να μας απαντήσει, συνήθως, no change… Ή να μας δώσει νούμερα που δεν μπορούμε να ελέγξουμε…”

Τον κοιτάω ξανά.

“Προσπαθώ να τρέξω μια ομάδα εδώ, sir…”

… και δεν το έχω ξανακάνει. Δεν τη ζήτησα τη γαμημένη τη θέση, και κανείς δεν με ρώτησε αν την ήθελα… Δεν έχω παρόμοια εμπειρία, κι ό,τι κάνω το κάνω από ένστικτο… Προσπαθώ να κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ…

“… προσπαθώ να τρέξω μια ομάδα και, λυπάμαι που το λέω, δεν βοηθάτε.”

“Προσπαθούμε,” λέει.

Ίσως το πιστεύει κιόλας…

“Κι εγώ προσπαθώ να το πιστέψω”, λέω. “Αλλά, ομολογώ, αισθάνομαι ηλίθιος…”

Έρχεται σε αμηχανία. “Ηλίθιος; Γιατί…”

“Γιατί όταν έστειλα την πρώτη αναφορά περί ηθικού, περίμενα ότι θα έσπαγαν τα τηλέφωνα!… Περνάει η Δευτέρα – τίποτα… Λέω θα έσκασε τίποτα έκτακτο και θα τρέχουν, ή είναι εκτός γραφείου σήμερα… Τρίτη τίποτα. Τετάρτη τίποτα…”

Ο Ιρλανδός έχει ουσιαστικά παραιτηθεί από απόπειρες απάντησης…

Κάτι τέτοιες στιγμές, με πιάνει ένα αίσθημα οίκτου… Σκέφτομαι σταμάτα ρε, τι σου φταίει ο κακομοίρης και τον πρήζεις… Ας τον ήσυχο…

… συνήθως μου περνάει γρήγορα…

“… και μια που θεωρείτε την αναφορά μου αντιστρατιωτική, αναρωτιέμαι, με όλο το σεβασμό, πόσο στρατιωτική συμπεριφορά είναι να στέλνει ένας διοικητής φυλακίου δύο αναφορές για χαμηλό ηθικό τού προσωπικού, θέμα υποτίθεται σοβαρό, και για δέκα μέρες… δέκα μέρες… να μην σηκώνει κάποιος το τηλέφωνο από το αρχηγείο, έστω για να ζητήσει διευκρινίσεις… Έλα ρε φίλε…τι γίνεται εκεί κάτω… τι διάολο είναι αυτά που γράφεις;…”

Αντισυνταγματάρχης Peter Cooney. Ιρλανδός. Διευθυντής Σχεδίων & Επιχειρήσεων της MINURSO.

Ξερακιανός. Ασπρομάλλης. Μεγάλα μάτια. Γαλάζια, ιρλανδικά μάτια…

Μερικές φορές, νομίζω, μου θυμίζει τον Beckett.

“Ξέρεις, Peter… Μεταξύ μας, και σαν άντρας προς άντρα τώρα… Έστω και μετά από δέκα μέρες, έστω και αν δεν σου άρεσε η αναφορά μου, περίμενα να μου τηλεφωνήσεις εσύ, όχι να βάλεις τον επιτελή σου…”

. . .

Έχουμε προγραμματίσει μια περιπολία, να τον πάμε στο σημείο που έσκασε η νάρκη. Επικεφαλής ο Alan. Εγώ πρώτος οδηγός.

Όταν γυρίζουμε, μαζεύω τον κόσμο στο briefing για να τους μιλήσει.

Στο briefing δεν λέω τίποτα. Τον αφήνω να συζητήσει με τον κόσμο. Εγώ ό,τι είχα να πω του τα είπα.

Πάμε για φαγητό.

. . .

“Last but not least…”, του λέω ενώ τρώμε.

Ο Ιρλανδός με κοιτάει… Πιθανώς αναρωτιέται τι θα του φέρω πάλι στο κεφάλι…

“O συμπατριώτης σας, ο Clarke… είναι καλός, πολύ καλός… σοβαρός, επαγγελματίας… Κρίμα που λείπει με άδεια και δεν τον είδατε.»

“ΟΚ.”

”Τις πρώτες μέρες που ήταν εδώ, βέβαια, τον απογείωσα…”

Δείχνει ενδιαφέρον. “Αλήθεια;”

“Ναι.”

"Θυμάσαι ρε φίλε όταν είχες πρωτοέρθει, τον Αύγουστο, που σε απογείωσα επειδή μίλαγες στον Μαροκινό συνταγματάρχη με τα χέρια στις τσέπες και ύφος δεκαπέντε καρδιναλίων;" - "Αν θυμάμαι λέει... Και δεν ήταν αστείο..." - Με τον David, στην τελευταία περιπολία του

“ΟΚ, Christos, ακόμα και ένας Ιρλανδός αξιωματικός μπορεί να χρειάζεται μια κλωτσιά στον κώλο…”

… μ’ αρέσει ο τρόπος που σκέφτεσαι, αφεντικό…

“Ναι, αλλά δεν θέλω να πω αυτό – όλοι μας χρειαζόμαστε μια κλωτσιά στον κώλο πού και πού. Αλλά ο τύπος ακούει. Έχω δει πολλούς που αντιδρούν σε στυλ you fuckinGreek κλπ.”

“Αυτό δεν είναι σωστό.”

“Ναι, το ξέρω, αλλά γίνεται. O Clarke όμως ακούει. Το επεξεργάζεται. Καταλαβαίνει. Και βελτιώνεται. Είναι πολύ καλός, αλήθεια… Όπου και να πήγαινα, ευχαρίστως θα τον ήθελα μαζί μου. Υπάρχει, βέβαια, ένα πρόβλημα…”

“Τι πρόβλημα;”

Σοβαρό πρόβλημα…

“Δεν πίνει Jameson. Πίνει αυτή τη μαλακία, το Captain Morgan’s. Λένε ότι είναι ωραίο ποτό. Το πίνει ένας καλός μου φίλος. Δεν είναι Ιρλανδός, όμως. Αλλά σας παρακαλώ, μην το κάνετε θέμα…”

Γελάει.

Επαγγελματικές διαφωνίες, εντάξει, αλλά nothing personal, and no hard feelings…

. . .

Καθόμαστε στη σκιά. Ανάβουμε τσιγάρο.

Σκάει ο Alan, με τρεις μπύρες και φιστίκια.

Συζητάμε χαλαρά.

Ίσως τον έχω αδικήσει τον Βραζιλιάνο.

“Σε σύγκριση με εδώ”, λέει για το προηγούμενο φυλάκιό του, “στο Mehares κάναμε διακοπές”…

. . .

Περιμένει το αεροπλάνο να φύγει. Παραπονιέται ότι στο πρατήριο έχει τελειώσει το Jameson.

«Φυσικά», λέει ο τρελο-Denis που είναι εκεί. «Τα πήραμε όλα εμείς.»

Ο Ιρλανδός νομίζει ότι ο Ρώσος αστειεύεται.

O Denis τον κοιτάει, χωρίς να χαμογελάει, με εκείνη την έκφραση ­δεν-μπορώ-να-καταλάβω-γιατί-ο-κόσμος-δεν-με-παίρνει-στα-σοβαρά…

«Δεν αστειεύομαι. Στην τελευταία διοικητική περιπολία πήραμε τρία κιβώτια…»

Με τεράστια, μοιραία καθυστέρηση, ο διευθυντής σχεδίων και επιχειρήσεων τής MINURSO, επιτέλους, καταλαβαίνει με ποιους έχει να κάνει…

“You… fuckers!

… come on, boss… αναρωτιόμουνα πότε θα απασφαλίσεις…

“Αυτό θα έπρεπε να απαγορευτεί!”, λέει σοβαρά.

“Ξέρεις, Denis”, επεμβαίνω, “νομίζω ότι μπορούμε να εξυπηρετήσουμε τον διευθυντή και να του πουλήσουμε ένα μπουκάλι… στη διπλάσια τιμή φυσικά!”

28 Ιουλίου 2009, Oum Dreyga, Δυτική Σαχάρα - τοπικός σύλλογος "Φίλοι τού John Jameson". Από αριστερά: Antonio Pietrini, Yaser Faried (παρατηρητής, δεν πίνει), Denis Kornev, o Santiago Mendez κι εγώ. Τη φωτογραφία τράβηξε ο Alex Verdat. O David Clarke, αν και προσκλήθηκε, αρνήθηκε να συμμετάσχει.

. . .

Δεν του πουλήσαμε μπουκάλι. Συγκινημένοι από την απελπισία του, του δώσαμε ένα Jameson, με τη συμφωνία να αφήσει ένα Famous Grouse στον Luciano, στο αρχηγείο, για να το πάρω την επόμενη εβδομάδα, που θα ανέβαινα για τη σύσκεψη των επικεφαλής εθνικών αποστολών – θα έλειπε με άδεια.

Στην καφετέρια του αρχηγείου, με πλησιάζει ο Valerio, ο Ιταλός λοχαγός που δουλεύει στο κέντρο επιχειρήσεων.

“Καλά, τι του έκανες του διευθυντή όταν ήρθε στο Oum Dreyga;”

“Εγώ; Τίποτα…”

… απλώς του τα ’πα λίγο χύμα… και τον έστησα στο αεροπλάνο… και είχα τριών ημερών γένια… και επιχείρησα να του πουλήσω Jameson στη μαύρη… και…

“Γιατί”, ρωτάω, “είπε τίποτα;”

Ο Valerio με κοιτάει, μάλλον διερευνητικά. Χαμογελάει.

“Είπε ότι είσαι ο καλύτερος διοικητής φυλακίου τής αποστολής.”

Χμμ…

“Δεν παίζει αυτό”, λέω. “Πρώτον, δεν είμαι διοικητής. Είμαι απλώς υποδιοικητής, με τον διοικητή μου σε άδεια. Δεύτερον, η εν λόγω θέση είναι κατειλημμένη, από τον διοικητή τής Tifariti.”

… τον Αργεντινό φίλο μου, Maximiliano Vega, πλωτάρχη τών πεζοναυτών…

Λίγες ώρες αργότερα, ο στρατηγός θα με καλούσε στο γραφείο του για να μου ανακοινώσει, ανεπίσημα ακόμα, ότι βάσει του πορίσματος της επιτροπής διερεύνησης για τη νάρκη, σκοπεύει να απομακρύνει τον Waseem από διοικητή τού Oum Dreyga και να τοποθετήσει εμένα, προσωρινά, μέχρι νεωτέρας…

fuckin’ savages…

Κυκλοφορούσαν φήμες ότι θα γινόταν κάτι τέτοιο. Όταν ο διευθυντής είχε έρθει στο Oum Dreyga, τον ρώτησα.

“Μην πιστεύεις τίποτα”, μου είχε πει…

* * *

Πίσω, στο παρόν. Δηλαδή στα τέλη Νοεμβρίου 2009.

Έχουν έρθει τα ονόματα των υποψηφίων για μετάθεση. Ο Davor, o Moses και ο Chen.

Βρίσκω τον Davor στο γραφείο του.

Ο Davor, παρακολουθώντας τη νεκρή ζώνη

“Παίζεις για μετάθεση, Δεκέμβριο ή Ιανουάριο. Εσύ, ο Moses και ο Chen. Θα μετατεθεί το λιγότερο ένας από σας. Αν θεωρώ ότι κάποιος ή κάποιοι πρέπει να μείνουν, μπορώ να το ζητήσω από το αρχηγείο.”

“OK.”

“Στη θέση σου θα έφευγα. Έχεις κάθε δικαίωμα να πας κάπου να ξεκουραστείς. Και το αξίζεις. Θέλω να μείνεις. Αλλά δεν θα ζητήσω από το αρχηγείο να μείνεις, αν δεν το θέλεις.”

“OK, αν με χρειάζεσαι…”

“Δεν είπα ότι σε χρειάζομαι. Είπα ότι θέλω να μείνεις.”

“Κατάλαβα.”

“Σκέψου το με την ησυχία σου, αποφάσισε και μου λες.”

“Εντάξει.”

“Έχεις δύο λεπτά.”

“Θα μείνω.”

Δεν σκέφτηκε. Δεν χαμογέλασε. Δεν ανοιγόκλεισε καν τα βλέφαρα…

. . .

Ο Moses ζητάει μια μέρα να το σκεφτεί, και τελικά επιλέγει να φύγει.

Με τον Chen δεν ασχολούμαι… Δεν βλέπω την ώρα να τον ξεφορτωθώ…

Ένα δίλημμα έχω (μόνο ένα!): να σε πετάξω μέσα ΤΩΡΑ, ή στην επιστροφή...;

* * *

30 Νοεμβρίου 2009. Περιπολία με διανυκτέρευση. Νότιος τομέας – Al Baggary 19 & 20. Δεύτερος οδηγός. Με τον Aftab, εκπαιδευόμενο. Επικεφαλής ο Choe.

Δεύτερη φορά που οδηγώ από τότε που γύρισα.

Ενώ έχουμε διανύσει περίπου τριάντα χιλιόμετρα, ο Aftab κοιτάει το ταμπλώ μου.

Κάτι δεν του αρέσει.

Δείχνει να διστάζει.

Το αντιλαμβάνομαι. Αλλά δεν λέω τίποτα. Τον αφήνω.

Τελικά μιλάει:

“Έχεις βάλει τετρακίνηση;”

Χμμ… Όχι.

“Πω ρε φίλε… μαλακία… ευχαριστώ…”

Την άλλη μέρα, όταν ο Choe τελειώνει την απενημέρωση, παίρνω το λόγο:

“Χτες χάρηκα πάρα πολύ. Γιατί τριάντα χιλιόμετρα αφ’ ότου ξεκινήσαμε, ο ταγματάρχης Aftab μου υπέδειξε ότι είχα ξεχάσει να βάλω τετρακίνηση. Δηλαδή μου υπέδειξε ένα λάθος μου. Θέλω να τονίσω και να ξεκαθαρίσω κάτι, ιδιαίτερα για τους καινούριους συναδέλφους μας: ειδικά τώρα, στην αρχή, που είστε ακόμα υπό εκπαίδευση, θα βγαίνετε για περιπολία και οδηγός σας θα είναι πάντα κάποιος παλιότερος, κάποιος έμπειρος. Μπορεί να είναι ο υποδιοικητής, μπορεί να είναι ο διοικητής, μπορεί να είναι ο στρατηγός ή ο θεός ο ίδιος, δηλαδή ο Ντιέγκο Μαραντόνα… Ανεξάρτητα από το ποιος είναι μαζί σας, να θυμάστε πάντα: όταν βλέπουμε κάτι λάθος, το υποδεικνύουμε. Πάντα. Η περιπολία είναι ομαδική δουλειά, ίσως είναι και ο ορισμός τής ομαδικής δουλειάς. Major Aftab…”

“Sir.”

“Good job. I am very pleased.”

Με τον Aftab. Στο βάθος ο Sarwar (Luxurious world IV)

. . .

Ήταν σε κείνη την περιπολία που, μετά τη στάση για φαγητό, έγραψα στο μυαλό μου τα Αδέσποτα Λάμδα, οδηγώντας στην έρημο…

Το βράδυ συζητάμε. Γύρω από τη φωτιά, κάτω από τον πεντακάθαρο έναστρο ουρανό…

Ο Sarwar είναι ο τέταρτος της ομάδας. Πρώτος οδηγός. Έχει μόλις μετατεθεί από το Mahbas.

Λέει ότι εδώ είμαστε ωραία ατμόσφαιρα.

Λέει ότι στο Mahbas δεν ήταν έτσι…

* * *

Και οι μέρες περνάνε, και μια θαμπάδα αρχίζει να διαχέεται στο φως της ερήμου, και ένα αδιόρατο σφίξιμο στους άντρες, καθώς όλοι διαισθάνονται ότι οι μέρες μου ως διοικητή εκεί τελειώνουν, μάλλον άδοξα…

Οδηγώ με τον Jairo. “Θα είστε μια χαρά με τον Rudolf”, λέω.

Το πιστεύω…

Ο Jairo είναι κατσούφης. “Ο Rudolf είναι γαμώ τα παιδιά”, λέει. “Αλλά εσύ… εσύ…”

Κομπιάζει.

“… εσύ…”

Τα υπόλοιπα λόγια του, λυπάμαι, αλλά θα τα κρατήσω για τον εαυτό μου…

. . .

Αυτή η ιστορία δεν είναι κινηματογραφική. Δεν έχει κακούς.

Ο Rudolf είναι όντως και γαμώ τα παιδιά. Φιλικός. Εργατικός. Στιβαρός. Ο σοφός τού Oum Dreyga…

“Αυτό εδώ”, λέει μια μέρα δείχνοντας κάτι, “είναι τελείως άχρηστο. Είναι τόσο άχρηστο όσο… πώς να στο πω… όσο ένα αρχηγείο!”

Καπνιστής!

Και δεν έχει καμία όρεξη να γίνει διοικητής…

“Αυτή είναι η δέκατη ειρηνευτική αποστολή μου”, λέει, “και η τελευταία μου. Θέλω να την περάσω ήσυχα και ήρεμα. Να κάνω το εξάμηνό μου εδώ, και μετά να πάρω μετάθεση και να δω και την άλλη πλευρά. Δεν θέλω να γίνω ούτε διοικητής, ούτε υποδιοικητής, ούτε τίποτα…”

Αλλά ξέρουμε και οι δύο ότι δεν θα τον ρωτήσει κανείς…

Γίναμε καλοί φίλοι…

Κι ένα Σάββατο βράδυ, καθώς πίναμε μετά το πάρτυ, ήρθε δίπλα μου… Και είχε μια λάμψη στο πρόσωπό του, και ένα στοχαστικό χαμόγελο, και παρόλο που με κοίταγε, μου έδινε την αίσθηση ότι έβλεπε και άλλα πράγματα εκεί, μπροστά του, πέρα από μένα…

“Τα καταφέρνεις…”, είπε.

“E;”

“Ειλικρινά, δεν καταλαβαίνω πώς ακριβώς το κάνεις. Αλλά τα καταφέρνεις…”

Συνέχισε να με κοιτάει, για λίγο.

Τα μάτια του έλαμπαν.

Μετά με χτύπησε στον ώμο, μου γύρισε την πλάτη κι έφυγε…

. . .

Ο Rudolf ολοκλήρωσε τον κύκλο εκπαίδευσης και πιστοποιήθηκε ως επικεφαλής περιπόλου στις 6 Δεκεμβρίου, ημέρα Κυριακή.

Η εσωτερική αξιολόγηση (peer rating) για τον νέο διοικητή τού Oum Dreyga ορίστηκε για την Παρασκευή, 11 Δεκεμβρίου.

"Good job, Rudy..."

. . .

Rudolf Bac. Συνταγματάρχης τού αυστριακού στρατού. Βετεράνος εννέα ειρηνευτικών αποστολών. Φίλος.

Rudolf Bac. Εκπαιδευτής καταδύσεων. Εκπαιδευτής αναρρίχησης.

Στον ελεύθερο χρόνο του, ασχολείται με την τοξοβολία…

Συνταγματάρχης Rudolf Bac. Ο νέος διοικητής τού Oum Dreyga.

Respect.

Full respect, Colonel Bac...

. . .

Κράτησα το μαγαζί ανοιχτό όσο χρειαζόταν. Τώρα ήρθε το ιππικό.

Δεν υπάρχει χώρος πλέον για περιπλανώμενους καουμπόυ.

Ώρα να του δίνω…

. . .

Και δεν θέλω…

Όταν με ρωτάνε, λέω πως ό,τι και να γίνει, θα είμαι κερδισμένος. Στην απίθανη περίπτωση που τελικά με κάνουν διοικητή, όλα καλά. Στην αντίθετη περίπτωση, θα φύγω, θα πάω στην άλλη πλευρά… Αυτό ήθελα από την αρχή. Όλα καλά. It’s a win-win situation, λέω.

Αλλά λέω ψέματα…

Δεν θέλω να φύγω… Και δεν είναι επειδή βολεύτηκα… Δεν είναι επειδή άραξα στη Σαντορίνη και ξέχασα την Κρήτη…

Δεν είναι επειδή κάθομαι σε μια καρέκλα που γράφει Διοικητής

Είναι επειδή…

… για πρώτη φορά στη ζωή μου, εδώ, στον μικρόκοσμο του Oum Dreyga, μπόρεσα να αλλάξω κάτι…

… μπόρεσα να βελτιώσω την καθημερινή ζωή μερικών ανθρώπων…

… ξενιτεμένων ανθρώπων, ανθρώπων που δεν είναι ποιητές ή διανοούμενοι,  ανθρώπων που δεν ήρθαν εδώ για να βρούν κάτι ή να ξεφύγουν από κάτι…

… ανθρώπων που άφησαν πίσω τις γυναίκες και τα παιδιά τους για να βγάλουν μερικά χρήματα παραπάνω, για να τους προσφέρουν μια καλύτερη ζωή…

… απλών ανθρώπων…

Δεν καταλαβαίνω πώς ακριβώς το κάνεις, είπε ο Rudolf…

Κι εγώ δεν καταλαβαίνω πώς είναι δυνατόν να μην καταλαβαίνει…

Είναι απλό…

Χαμογέλα… αντιμετώπισε τον άλλον με σεβασμό…

Όταν κάποιος κάνει κάτι καλό, χτύπα τον στον ώμο… πες του good job!

Όταν κάποιος κάνει κάτι πολύ καλό, μνημόνευσέ το στο briefing… σχολίασέ το…

Όταν κάποιος κάνει κάτι λάθος, γίνε αυστηρός αν χρειάζεται… βάλε τις φωνές, αν χρειάζεται… αλλά μην τον προσβάλλεις… μην γίνεις κακός, μην γίνεις εμπαθής…

Όταν σου ‘ρχεται κάποιος με ένα πρόβλημα, μην βλέπεις το πρόβλημα… δες πρώτα τον άνθρωπο…

… έτσι, θα καταφέρεις μεταξύ άλλων να λύσεις και το πρόβλημα…

Χαμογέλα… αλλά πρόσεχε… το χαμόγελο πρέπει να είναι ειλικρινές, πρέπει να βγαίνει απ’ την καρδιά και όχι από τα χείλη σου… αλλιώς ο κόσμος θα το καταλάβει… δεν μπορείς να τον ξεγελάσεις…

… ο κόσμος δεν είναι χαζός…

… ο κόσμος δεν είναι κακός…

Βρες τα καλά του σημεία… Χτίσε πάνω τους… ενίσχυσέ τα… θωράκισέ τα…

… και τα άσχημα σημεία θα συρρικνωθούν από μόνα τους… ως εκ θαύματος…

… ίσως εκ θαύματος…

Δεν ξέρω τι λένε τα βιβλία… και δεν με ενδιαφέρει πλέον… γιατί το είδα να συμβαίνει, μπροστά στα μάτια μου…

Όλοι αυτοί εδώ, μου είπε μια άλλη φορά ο Rudolf, που σκοτώνονται να κάνουν ό,τι τους πεις, γιατί νομίζεις ότι το κάνουν; Επειδή είσαι διοικητής;

Όχι βέβαια, συνέχισε. Το κάνουν επειδή σε αγαπάνε.

Το είπε με έναν εντελώς αδιάφορο τόνο. Σαν να μιλούσε για τον καιρό.

They do it because they love you.

Κι αν δεν θέλω πια να φύγω, είναι γιατί…

… γιατί…

… για πρώτη φορά στη ζωή μου, στην επαγγελματική μου ζωή τουλάχιστον, νιώθω ότι κάνω κάτι χρήσιμο…

Γι’ αυτούς εδώ τους άντρες…

Τους άντρες μου…

* * *

5 Νοεμβρίου 2029. Εξήντα χρονών σήμερα. Απόσπασμα απολογισμού:

Όταν ήμουν περίπου τριάντα χρονών, ανακάλυψα (όπως και τόσοι άλλοι, είμαι σίγουρος) ότι είχα πέσει θύμα λανθασμένου επαγγελματικού προσανατολισμού: έπρεπε να είχα γίνει χορευτής.

Ήταν πολύ αργά για να ασχοληθώ, έστω και ερασιτεχνικά. Αναζητώντας ένα συγγενές υποκατάστατο, άρχισα να εξασκώ την ευγενή τέχνη τού ζογκλέρ.

[…] Όταν ήμουν περίπου σαράντα, βρέθηκα για δυο μήνες προσωρινός διοικητής ενός φυλακίου των Ηνωμένων Εθνών στη Δυτική Σαχάρα. Η μοναδική –αν υποτεθεί καν ότι υπάρχει κάποια– σπουδαιότητα του εν λόγω γεγονότος, έγκειται στο ότι επρόκειτο για το πλέον εντυπωσιακό ζογκλερικό τής μέχρι τότε ζωής μου…

* * *

Αυτά έλεγε το σενάριο…

Ως συνήθως, ο σκηνοθέτης έκανε τα δικά του…

Και στις 8 Δεκεμβρίου 2009, με τον Jairo, τον Slava και τον Igor, βρεθήκαμε παγιδευμένοι σε ναρκοπέδιο…

(To be continued…)

Όταν προσγειώνεται ο Ιρλανδός, εγώ δεν είμαι εκεί, όπως όφειλα. Είχαμε μόλις ξεφορτώσει δύο τόνους cargo από το Antonov, έκανα ντους και δεν υπολόγισα καλά το χρόνο. Όταν φτάνω στον διάδρομο προσγείωσης, είναι ήδη εκεί και με περιμένει. Και δεν πρόλαβα και να ξυριστώ. Τριών ημερών γένια…

Τον φέρνω στο φυλάκιο, φτιάχνουμε καφέ, βγαίνουμε έξω να καπνίσουμε. Κόβω τις τυπικότητες και μπαίνω στο θέμα.

“Well, sir… I hope I have not been a pain in the ass…”

Ο Ιρλανδός ανάβει το τσιγάρο του. Κουνάει το κεφάλι. Χαμογελάει.

Oh yes, you have…

Περίφημα…

. . .